Aarhus

In 2016 publiceerde kwaliteitskrant New York Times een lijst van 52 plaatsen over de hele wereld waar je minstens één keer in je leven geweest zou moeten zijn. Naast voor de hand liggende steden als Bordeaux, Toronto en Hangzhou staat in dat illustere rijtje ook het Deense Aarhus opgenomen. Aarhus? Veel Nederlanders zullen bij die naam hun schouders ophalen, maar dat is absoluut niet terecht. Aarhus is qua inwoneraantal de tweede stad van Denemarken, net achter de hoofdstad Kopenhagen die ongeveer twee keer zoveel mensen binnen de stadsmuren heeft. Aarhus heeft zo’n 250.000 inwoners, net iets meer dan bijvoorbeeld Eindhoven of Groningen. Nederlanders die Denemarken hebben bezocht, zeggen regelmatig dat Aarhus eigenlijk veel leuker is dan de hoofdstad. Dat heeft meerdere redenen. Zo heeft de stad een menselijke maat, je kunt er bijvoorbeeld nagenoeg alles per fiets of te voet bereiken. Toch is er genoeg te beleven, zoveel zelfs dat de stad gedurende 2017 Culturele Hoofdstad van Europa is. De mensen van Aarhus zijn daar maar wát trots op, en terecht. Ter vergelijking: Maastricht kon zijn kandidatuur bijvoorbeeld niet verzilveren wegens te weinig vernieuwend cultureel aanbod. Daarmee wordt ook meteen het geheim van Aarhus duidelijk: rustig en continu wordt gebouwd aan een dynamische, moderne haven- én universiteitsstad mét historie die een bezoek waard is op vele gebieden. Denk daarbij aan architectuur (bezoek zeker de unieke The Iceberg!), aan kunst en cultuur, aan musea, maar ook aan typische gezinsuitstapjes naar een themapark, stadstuin of het maken van een boottocht. De stad koos – als culturele hoofdstad van Europa 2017 – voor het motto: “Let’s rethink!” Dat geldt dus ook voor een stedentrip naar Arhus. En als je dan nog een dagje over hebt gedurende je stadsvakantie, dan kun je altijd nog even verderop naar Kopenhagen. De verwondering begint echter in Aarhus.

Meer info    
     
     

Bezienswaardigheden

In Aarhus wordt veel aandacht besteed aan hedendaagse cultuur. Het ARoS museum is het visitekaartje van de stad met een unieke kunstcollectie. Als je in moderne stadsarchitectuur bent geïnteresseerd kun je The Iceberg en de wijk Aarhus Ø bezoeken. Zoek je het meer in de historie, verken dan de 13e-eeuwse kathedraal, de grootste kerk van Denemarken. Het openluchtmuseum Den Gamle By laat je op bijzondere wijze kennismaken met de Deense historie. Liever meer dynamiek? Het uitgaansleven in deze universiteitsstad is dik in orde, de horeca kent zelfs meerdere Michelinsterren. Family trip? Bezoek dan ook het themapark Tivoli en ga zeker de haven van Aarhus bezoeken.

 

ARoS Aarhus Art Museum

Het belangrijkste museum van de stad is het ARoS Aarhus Art Museum. Het is in 1859 geopend en inmiddels een van de grootste kunstmusea in Noord-Europa. Er wordt onder meer samengewerkt met het beroemde Tate museum in Londen. Trekpleister is de 5 meter grote en 500 kilo zware “boy” van de Australische kunstenaar Ron Mueck. In 2000 voor het eerst te zien in de Londense Millenium Dome, vervolgens tijdens de Biennale van Venetië en sindsdien permanent in Aarhus. Verder zijn er 18e eeuwse werken van Abildgaard en kunstwerken uit de Deense Gouden Eeuw van onder meer Eckersberg, Købke, Lundbye en Rørbye te bewonderen. Ook bezit het museum een collectie modernisme uit de 20e eeuw van Lundstrøm, landschappen van Jens Søndergaard, abstracte kunst van Richard Mortensen, sculpturen van Robert Jacobsen en de zeer fantasierijke werken van Asger Jorn en andere Cobra-schilders. Ook is er installatiekunst van onder meer Tony Oursler en James Turrell. Het restaurant ARoS FOOD HALL bevindt zich op de bovenste verdieping van ARoS. Vanaf het dak is er een spectaculair uitzicht op de stad en de baai door middel van een zogenoemd regenboogpanorama met 360 graden uitzicht. Op de benedenste verdieping vind je het ART Café, een cultuurcafé annex winkel.

 

Aarhus Festuge en Musikhuset Aarhus

Elk jaar in augustus en september vindt er in de stad een van de grootste cultuurfestivals van Noord-Europa plaats, de Aarhus Festuge. Het festival wordt al gehouden sinds 1965, kent elk jaar een ander thema en heeft door zijn bijzondere programmering een grote bijdrage geleverd aan de uitverkiezing van Aarhus tot Culturele Hoofdstad van Europa in 2017. Verdeeld over de hele stad vinden er in de openbare ruimte, in galerieën, in diverse musea en op de nodige pop up podia zo’n 1000 voorstellingen op het gebied van cultuur en entertainment plaats. Denk daarbij aan theater, muziek en dans maar ook aan events rondom street art en architectuur. Gelijktijdig vindt er tijdens het tiendaagse evenement een internationaal food festival plaats. Ben je in Aarhus, bezoek dan zeker ook het Musikhuset Aarhus, de concertzaal annex muziekacademie. Niet alleen de voorstellingen zijn er bijzonder, het gebouw zelf met zijn glazen foyer van 2000m2 is dat ook. Het Musikhuset trekt jaarlijks zo’n 600.000 bezoekers en de programmering is bijzonder divers. In het bijbehorende restaurant “Johan R” kun je voor of na je bezoek prima een hapje eten en dit fraaie etablissement dient verder ook als loungebar.

 

Aarhus Ø - The Iceberg - Dokk1

Omdat in principe elk plekje in Aarhus goed en snel te bereiken is, loont het zich als bezoeker om – wanneer je van architectuur en stadsontwikkeling houdt – naar enkele moderne wijken te wandelen of te fietsen. Vlakbij het stadscentrum vind je Aarhus Ø, een charmante wijk die doorkruist wordt door diverse stadsgrachten. Neem vooral de tijd om de openbare stadstuin Ø-Haven te bezoeken. Hier hebben de bewoners van Aarhus de mogelijkheid om bloemen, groenten en kruiden te telen en je kunt er altijd een praatje met iemand maken. Verder vind je er een uitkijktoren, het enorme stervormige Navitas wetenschapsgebouw en tevens de publiekstrekker De IJsberg. Dit letterlijk sneeuwwitte appartementencomplex ziet eruit als een verzameling drijvende ijsbergen en biedt aan bewoners en bezoekers een uniek uitzicht op zee. Aarhus Ø biedt ook hier en daar een mooie gelegenheid tot pootjebaden in zee. Nog niet volledig af, maar wel al de moeite waard om te bezoeken is Dokk1, de nieuwe “bibliotheek van de toekomst” in de stad Aarhus. Wie zich wil oriënteren op een moderne manier van omgaan met publieke media, kan online terecht bij www.urbanmediaspace.dk en ter plaatse in Aarhus gaan kijken hoe hier de grootste bibliotheek van Scandinavië is gerealiseerd.

 

De wetenschapsmusea van de universiteit van Aarhus

De universiteit van Aarhus is de grootste universiteit van Denemarken en telt zo’n 45.000 studenten. Ze wordt gezien als een van de 100 beste universiteiten ter wereld. De “Science Museums” (wetenschapsmusea) maken deel uit van de faculteit Wetenschap & Technologie van de Universiteit van Aarhus. Je vindt hier het Steno Museum, een herbarium in het universitair park, het observatorium van Ole Rømer en ten slotte de tropische kassen in de Botanische Tuin. Steno gaat in dit geval niet over de snelschrijfmethode steno maar over de 17e eeuwse geleerde en heilige Nicolaus Steno. Verwacht geen droge kost, maar wél een kindvriendelijk museum zoals het Amsterdamse Nemo of het Limburgse Continium. Je vindt er in de foyer een slinger van Foucault, verder een planetarium dat prima te combineren is met een avondbezoek aan het observatorium van Ole Rømer. Wie genoeg heeft van techniek, kan ook het herbarium bezoeken (alhoewel dat letterlijk “gedroogde” kost is) en de botanische tuin. De botanische tuin is met zijn rozentuinen en tropische kassen niet enkel een kijktuin, maar je kunt er ook wandelen, picknicken en zelfs bbq-en. Door de tuin stroomt een beek die ook door de Den Gamle By, de oude stad, stroomt.

 

Openluchtmuseum Den Gamle By en Moesgaard Museum

Met de redding en renovatie van een historische stadsboerderij in 1909 werd het startsein gegeven voor het openluchtmuseum Den Gamle By, de “oude stad” van Aarhus. In tegenstelling tot de meeste openluchtmusea gaat het niet om plattelandsgeschiedenis, maar met name om stedelijke cultuur. Als zodanig is het museum het oudste in zijn soort, het trekt jaarlijks 3,5 miljoen bezoekers. Het idee om historisch belangrijke gebouwen te behouden door ze te ontmantelen en elders te herbouwen was in die tijd (en nu eigenlijk nog steeds) ongebruikelijk. Het museum werd gerealiseerd in de vorm van een middeleeuws stadje langs de Au. Dit concept geeft de bezoeker de indruk dat hij zich echt in een oude stad bevindt. Het centrum van het plein is het marktplein, waar de 17e eeuwse Møntmestergården uit Kopenhagen werd herbouwd. Vandaag de dag vind je maar liefst 75 historische gebouwen uit de 17e tot 19e eeuw (en enkele belangrijke kleine gebouwen uit de 20e eeuw) in Den Gamle By. Deze komen uit Deense steden als Kopenhagen, Aalborg en natuurlijk Aarhus zelf. Nog meer historie gewenst? Ten zuiden van Aarhus ligt het Moesgaard museum. Hier wordt (pre)historie vernieuwend gepresenteerd in een adembenemende architecturale omgeving met uitzicht op bossen en zee.

 

Tivoli Friheden

Op pad met de jeugd en hou je zelf ook wel van wat avontuur en afwisseling? Tivoli Friheden is een themapark in Aarhus en is een soort kruising tussen de Efteling en de grote kermis van Tilburg. Het park ligt midden in het centrum van Aarhus en is (vrijwel) het hele jaar door geopend. Je vindt er diverse achtbanen, speeltuinen, een Sky Tower en nog 40 andere attracties. Op loopafstand van het stadscentrum van Aarhus vind je hier tevens het prachtige Marselisborg, een stadsbos waar je even kunt uitrusten tussen het bezoeken van de attracties door. Er zijn restaurants voor elke smaak en als je je eigen picknickmand mee wilt nemen, dan zijn er BBQ’s en eetgelegenheden te vinden waar dat geen enkel probleem is. De Sky Tower torent 40 meter boven de grond en biedt uitzicht op heel Aarhus. Als je niet bang bent aangelegd, kun je ervan af springen waardoor je een valsnelheid van maximaal 90 kilometer per uur bereikt. Uiteraard kom je altijd veilig in een net terecht. Wat valt er nog meer te beleven? Een spookhuis, een jeep safari, motorbootjes en een reuzenrad onder meer. Voor de allerjongsten is er Bille By, een hele stad voor gezinnen met jonge kinderen.

 

Geschiedenis

Aarus is een van de oudste steden van Noord-Europa, de oorspronkelijke Deense nederzetting is zo rond het jaar 770 gesticht. Voor zover bekend waren tegen die tijd de eerste mensen die in deze vruchtbare en bosrijke omgeving aan het water woonden vooral Middeleeuwse Vikingen. De nederzetting werd toen nog Arus genoemd, hetgeen letterlijk riviermonding (in het IJslands) betekent. Ergens tussen 948 en 951 werd er al een bisschopszetel in de stad gevestigd. De naar verluidt communicatief sterke koning Harald I van Denemarken, beter bekend als Harald Blauwtand (waarnaar de bluetooth techniek vernoemd is) kwam er met regelmaat. Volgens de overlevering heeft hij voor de versterking van de stadsverdediging gezorgd. Hierdoor ging het Aarhus al redelijk snel voor de wind, economisch en politiek gezien. In de 16e en 17e eeuw was de stad reeds een belangrijke havenstad. Jaren later, in de 20e eeuw, ontwikkelde Aarhus zich tot breed economisch centrum en ging zichzelf uiteindelijk afficheren als culturele hoofdstad van de regio Jutland. Dit werd met name bereikt door een universiteit in de stad te stichten en een nieuw theater te laten bouwen. De meest recente groei wordt verder versterkt door de opkomst van service industrie en van vele IT-gerelateerde bedrijven.

 

Inwoners

Het centrum van Aarhus kun je vergelijken met het Nederlandse Eindhoven. De stad zelf heeft 242.914 inwoners, de gelijknamige gemeente heeft er iets meer. In een straal van een half uur rijden wonen er zo’n 800.000 mensen en daarmee kom je qua verzorgingsgebied op de schaalgrootte van Amsterdam. Mensen die Aarhus al hebben bezocht, vertellen meer dan eens dat deze stad eigenlijk leuker is dan Kopenhagen. Als redenen worden twee zaken steevast genoemd: het idee dat Aarhus op dit moment de plek is in Denemarken waar hét gebeurt én de gemoedelijkheid van de inwoners. Alsof in het enorme New York allemaal relaxte Maastrichtenaren zouden wonen, iets in die geest. Qua citymarketing legt hen dat geen windeieren. Zo plaatste de hippe reisgids Lonely Planet de stad Aarhus al eens bovenaan de lijst met Europa’s “hottest destinations”. De stad werd ook bekroond tot “shopping city number one” in geheel Scandinavië. Al met al zijn de inwoners van Aarhus apetrots dat ze uit de schaduw van Kopenhagen treden en tóch hun eigenheid niet hoeven op te geven door massatoerisme. Richard Eilers, verslaggever bij The Guardian, stelde zelfs dat hij beslist een beter mens zou worden als hij ooit in Aarhus zou gaan wonen. Aardiger voor katten, kinderen en respectvol naar iedereen toe. Een mooier compliment aan de inwoners van Aarhus is nauwelijks te geven.

 

Keuken

De laatste jaren is een bezoek aan een Scandinavisch land een welkom alternatief voor een stedentrip of vakantie in met name Frankrijk of Italië. Bij thuiskomst wordt vaak het “culinair” niveau vermeld, dat in vergelijking met eerdergenoemde vakantielanden dan toch tegenvalt. Wie ooit een supermarkt of restaurantje in een kleine Deense stad of dorp heeft bezocht, weet genoeg. Gelukkig vormen de 4 grootste Deense steden met meer dan 100.000 inwoners daarop een uitzondering, met als absolute runner up Aarhus. Zo vindt er een spannend food festival in de zomer plaats en zijn er inmiddels 3 restaurants in Aarhus met een Michelinster. Gastromé, een van die sterrenrestaurants, kreeg die vermelding zelfs 6 dagen nadat de tafels voor het eerst gedekt werden. Frederikshøj en SUBSTANS zijn de andere 2. Vrijwel steeds wordt gebruikgemaakt van lokale ingrediënten, waardoor er onder meer enkele uitstekende visrestaurants zijn. Wil je liever verrast worden, bezoek dan Haervaerk: een restaurant zonder menu. Wel niet schrikken van de prijzen, het zijn “maar” Deense kronen. Een euro is omgerekend ongeveer 7,5 Deense kronen. Elke maand opent inmiddels wel een nieuw restaurant, café of microbrouwerij de deuren in Aarhus. De meesten daarvan oriënteren zich op een moderne keuken, maar ook een traditionele Scandinavische pot vind je met gemak in deze stad.

 

Vervoer

Aarhus is een van de havens waar schepen aanmeren tijdens een Oostzeecruise. Je kunt vervolgens Aarhus prima per fiets verkennen, inclusief een (vaak Engelstalige) gids. Zo kom je ook op de meer onbekende plekken zonder dat je een auto of openbaar vervoer nodig hebt. Bij de haven ligt een hypermoderne autogarage, die auto’s zonder chauffeur per lift ondergronds parkeert. Voor wat betreft openbaar vervoer: Aarhus is gemakkelijk bereikbaar met de trein, onder meer vanuit de hoofdstad Kopenhagen. Een gecombineerd bezoek aan beide steden is dan ook een fluitje van een cent. Via het nationaal spoornet is de stad goed ontsloten, ze ligt aan de hoofdlijn Aalborg-Fredericia. Het vliegveld ligt niet ver van het stadscentrum van Aarhus, namelijk zo’n 35 km verderop. Een iets grotere luchthaven ligt bij Billund en deze heeft iets meer internationale verbindingen. Uiteraard kun je ook via Kopenhagen reizen, dat de grootste luchthaven van heel Scandinavië heeft. Alle luchthavens hebben goede busverbindingen naar Aarhus. Ten slotte is er een uitgebreid wegennet in Denemarken. Dat geldt ook voor de grote eilanden, die met tunnels en bruggen met elkaar verbonden zijn. Reis je dus per auto in Denemarken, kun je in principe overal met gemak naar toe. Houd wel rekening met de forse afstanden die soms te overbruggen zijn.

 

Reisdocumenten

Voor een bezoek aan Denemarken en dus ook voor een stedentrip naar Aarhus is geen visum nodig voor Nederlanders (als je in totaal slechts 90 dagen binnen een termijn van een half jaar in Denemarken verblijft). Wel heb je een geldig paspoort of identiteitskaart nodig en dat geldt ook voor de kinderen, een “bijschrijving” mag niet meer. Reis je per auto, in Aarhus, Kopenhagen, Frederiksberg, Odense en Aalborg zijn milieuzones ingesteld waarvoor je een ecosticker nodig hebt. Er zijn geen vaccinaties nodig wanneer je het land wil bezoeken. De Europese zorgkaart dekt je spoedeisende zorgkosten in Europese landen. Het is aan te bevelen om aanvullend verzekerd te zijn. Een reisverzekering dekt standaard buitengewone kosten voor noodhulp, een onvoorziene eerdere terugreis of langer verblijf door nood. Ga je vaker op reis, dan is een doorlopende reisverzekering zeker aan te raden. Maak thuis een kopie van je paspoort en schrijf daar ook telefoonnummers op van je verzekering en banken, om in geval van diefstal, je pasjes te kunnen blokkeren. Houd dit papier veilig en apart van je echte paspoort en pasjes. Ten slotte: in Denemarken is de voertaal Deens, veel Denen kunnen zich verstaanbaar maken in het Engels, maar in tegenstelling tot wat veel Nederlanders denken spreekt slechts een kleine minderheid Duits.