Berlijn
     

Berlijn

Berlijn is een stad van uitersten. Dat heeft alles te maken met het feit dat de stad tussen 1945 en 1989 opgedeeld was in een welvarend westers en een communistisch oosters deel. Letterlijk van elkaar gescheiden door een muur. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog was vrijwel de hele stad door zware bombardementen verwoest. Tijdens de wederopbouw ontwikkelde West Berlijn zich in een welvarende, commerciële stadshelft, terwijl Oost Berlijn door het communistische regime uiterst sober gehouden werd, met brede marcheer boulevards en –pleinen afgewisseld met grote appartementencomplexen en pompeuze partij- en regeringsgebouwen. Sinds de hereniging van Oost- en West-Berlijn in 1990 zijn de rollen eigenlijk een beetje omgedraaid. Het voormalige Oost-Berlijn heeft zich in die jaren ontwikkeld tot het nieuwe hippe centrum van de stad. Daardoor is een stadsdeel ontstaan waar de ouderwetse ingetogen en minimalistische communistische levensstijl hand in hand gaan met de welvarende neon-verlichte en soms schreeuwerige stijl van het voormalige westen. Het centrum van het voormalige West-Berlijn is na de hereniging ook flink onder handen genomen, maar dat blijft met de Kurfürstendamm als middelpunt toch vooral het winkelhart van Berlijn. Daar waar je uren langs, en in, boetiekjes en warenhuizen kunt slenteren onder het genot van een kopje koffie, of iets sterkers op een van de terrassen in de omgeving. Maar Berlijn staat ook bekend als een stad waar festivals welig tieren. De Berlinale, het internationale filmfestival, waar jaarlijks de Goldene Bären voor uitgereikt worden en de Berlin Fashion Week zijn happenings op zich. Voor de liefhebbers van gadgets, audio- en video apparatuur wordt ieder jaar, in de eerste week van september de IFA (Internationale Funk Ausstellung) gehouden. Liefhebbers van bier en currywurst kunnen begin augustus terecht bij de Biermeile, een internationaal bierfeest.

     

Bezienswaardigheden

Wie naar Berlijn gaat kan er natuurlijk niet omheen dat de stad door de koude oorlog tussen Oost en West bijna 45 jaar in tweeën gesplitst was. Tussen 1961 en 1989 stond er zelfs een fysieke betonnen muur tussen Oost- en West Berlijn. Die tweedeling heeft er wel toe geleid dat in Berlijn enkele zeer bijzondere bezienswaardigheden ontstaan zijn. De restanten van de Muur, Checkpoint Charlie en twee totaal verschillend ontwikkelde stadscentra. Wij lichten de belangrijkste bezienswaardigheden voor je uit.

De Berlijnse Muur

De Berlijnse Muur werd in 1961 door de Russen en Oost-Duitsers gebouwd om de verhuizing van Oost-Duitsers naar West-Duitsland een halt toe te roepen. De Muur was ruim 45 kilometer lang en 3m60 hoog. Vooral aan de Oost-Duitse kant was de bewaking scherp en meedogenloos. In 1989, toen de verhoudingen tussen Oost en West opgewarmd waren, viel het doek voor de Berlijnse Muur. Hoewel de stad er alles aan gelegen was de muur zo snel mogelijk af te breken, zijn sommige restanten nog steeds te bezichtigen. Verreweg de mooiste plek is de East Side Gallery. Hier staat nog ruim 1300 meter muur overeind die in 1990 door 118 kunstenaars beschilderd is. Wil je de complete route van de muur volgen, dan is de Berliner Mauerweg, een fiets- en wandelroute van zo’n 160 kilometer, een aanrader. Die voert ook langs de vijf nog resterende wachttorens zoals die vroeger gebruikt werden. Uiteraard mag een bezoekje aan het beroemde Checkpoint Charlie ook niet ontbreken. Daar staat het museum “Haus am Checkpoint Charlie” waar je onder andere veel foto’s kunt bekijken van de bouw en het gebruik van de muur. Ronduit indrukwekkend zijn de verhalen van geslaagde en mislukte ontsnappingspogingen.

Het centrum van West Berlijn

Een van de bijzondere gevolgen van de jarenlange tweedeling van Berlijn is dat de stad nu twee centrums heeft. Het gebied rondom de Kurfürstedamm, Gedächtniskirche en Bahnhof Zoo is het stadscentrum van het voormalige West Berlijn. Daar vind je diverse winkelcentra, een grote dierentuin en de “dubbele” Gedächtniskirche. De oorspronkelijke kerk werd in de oorlog grotendeels verwoest. Tijdens de wederopbouw van Berlijn werd besloten om de ruïne te laten staan en ernaast een nieuwe, moderne, Gedächtniskirche te bouwen. Een bezoek aan beiden is de moeite meer dan waard. De KaDeWe, afkorting voor Kaufhaus Des Westens, was ten tijde van de tweedeling het bekendste warenhuis van Berlijn. Formeel had de naam, die in 1907 bedacht werd omdat het pand in de wijk City-West lag, niets te maken met de verdeling van Oost- en West Berlijn. Toch werd het luxueuze warenhuis lange tijd het boegbeeld van de westerse vrijheid en welvaart. Ook nu nog is de KaDeWe het grootste warenhuis van Europa met een winkeloppervlak van 60.000 vierkante meter en bijna 400.000 artikelen. Daarnaast is het gebouw ook een architectonische bezienswaardigheid. Bij de ingang ontvang je een routekaart van het pand. Die heb je ook echt wel nodig om niet te verdwalen en alles te kunnen zien.

Het nieuwe centrum van Berlijn

Na de val van de muur was Berlijn weer één stad, maar wel met grote verschillen. Het volgebouwde commerciële, met porno, peepshow, cola, Mercedes en neonreclames verlichte Westen en het povere, donkere Oosten met marcheerpleinen, woontorens en voormalige partijhuizen waar de hamer en sikkel nog hoog in het vaandel stonden. De meeste van deze verschillen vervaagden in de jaren die volgden en zo ontstond een tweede stadscentrum rondom de Alexanderplatz, Hackescher Markt en de Spandauer Straße, ook wel Neue-Mitte genaamd. Dit relatief nieuwe stadscentrum is, samen met de eveneens voormalige Oost-Berlijnse wijk Prenzlauer Berg, de verzamelplaats voor hippe restaurants, bijzondere winkeltjes en hotels. Veel gebouwen uit de voormalige DDR tijd zijn verbouwd of gerenoveerd tot appartementen die zeer in trek geraakt zijn. Je vindt er bovendien legio cafeetjes en winkels die ingericht zijn zoals dat ten tijde van de DDR gebruikelijk was. Nostalgie ten top! Een bezoekje aan het Anne Frank Zentrum bij de Hackescher Markt mag eigenlijk ook niet ontbreken tijdens een verblijf in Berlijn. En in de Fernsehturm op de Alexanderplatz kun je de stad vanuit een 360 graden platform op 203 meter hoogte bekijken. Bij goed weer heb je van daaruit een prachtig zicht over de hele stad en omgeving en je kunt er ook goed eten.

De Reichstag en de Spree

Voor de oorlog was de omgeving van de Reichstag en het Brandenburger Tor het politieke centrum van Duitsland. Tijdens de Duitse tweedeling tussen 1945 en 1989 verhuisde de regering van West Duitsland naar Bonn. Sinds 1999 is het de plek waar de Duitse regering gehuisvest is. Een bezoekje aan het Reichstag gebouw geeft een indrukwekkend beeld van de geschiedenis van het land en de stad. De futuristische koepel van glas en staal is eind jaren 90 ter vervanging van de in de oorlog door bombardementen verwoeste oorspronkelijke koepel ontworpen. Hij heeft een aantal ringen waarvan sommigen ook als balkon dienen waar je overheen kunt lopen. Het uitzicht naar buiten is adembenemend terwijl je binnen zicht hebt op de Bundestag, de Duitse Tweede Kamer. Vlakbij de Reichstag liggen ook de beroemde Brandenburger Tor en Unter den Linden. Twee grote Berlijnse toeristentrekpleisters. Dwars door de stad loopt de Spree. Deze rivier was tijdens de tweedeling een extra, natuurlijke, barrière tussen Oost en West. Een rondvaart over de Spree is, zeker op zonnige dagen, een echte aanrader. Je kunt kiezen uit verschillende rondvaarten, maar tijdens de Spreefahrt, die ruim drie uur duurt, zie je het meest. Van de Reichstag en Schloss Bellevue tot en met de East Side Gallery en de Mühlendammschleuse.