Krakau

Veel mensen hebben bij de stad Krakau een beeld in hun hoofd van een grauwe stad. Niets is echter minder waar. In 2000 is de voormalige hoofdstad van Polen uitgeroepen tot de culturele hoofdstad van Europa en het centrum staat op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Het is één van de weinige Poolse steden die gespaard is gebleven van vernielingen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De historische architectuur van Krakau gaat terug tot wel 1098, en je vind hier dan ook de oudste gebouwen van Europa. Door de vele eeuwen heen zijn er gebouwen neergezet in allerlei bouwstijlen, vooral uit de renaissance, wat een prachtige mengelmoes oplevert. In de oude Joodse wijk is de grootste kroegendichtheid en je kunt op zo ongeveer elke straathoek terecht voor een gezellig restaurantje, met authentieke gerechten. Ook staan hier kerken zij aan zij met prachtige synagoges. In één van de vele musea kom je meer te weten over de geschiedenis van Polen en van de Tweede Wereldoorlog. Vanuit de stad gaan georganiseerde excursies naar Auschwitz, een schokkend stuk geschiedenis, maar een bezoek is aan de overblijfselen van de concentratiekampen is een belangrijke en leerzame ervaring. Een minder zwaarbeladen excursie maak je naar de wereldberoemde zoutmijnen, waar in kilometers lange mijngangen indrukwekkende standbeelden uit zout zijn uitgehouwen. Krakau is een prachtige sprookjesachtige stad met een aangename mix van historisch erfgoed en moderne invloeden. Naast de grote imposante gebouwen is er ook schoonheid te vinden in de kleine dingen, de mooie parken en de gezelligheid van de bevolking.

Meer info    
     
     

Bezienswaardigheden

Krakau is een stad van diversen: van het oude historische centrum, tot de stadwijk gebouwd naar het communistische ‘sociaal realistisch’ ideaal, tot de gezellige Joodse wijk met zijn mooie synagogen. Stop in één van de restaurantjes voor authentieke Poolse snacks met een glaasje klassieke wodka. Een belangrijke en interessante ervaring is een bezoek aan Auschwitz, waar je alles leert over de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Wat je ook niet mag overslaan zijn de wereldberoemde zoutmijnen, met de vele standbeelden. Voor een hoofdstuk uit het sprookjesboek van Krakau ga je naar Wamel, de heuvel waaronder een draak geleefd zou hebben.

 

Het gezellige Kazimierz

Kazimierz was ooit een zelfstandige stad, waar in de 15e eeuw alle Joodse mensen verplicht moesten gaan wonen. In de 19e eeuw werd de stad onderdeel van Polen, waardoor dit de Joodse wijk werd, met een hechte gemeenschap. Dat is nu nog te zien aan verschillende Joodse bouwwerken. De Tweede wereldoorlog heeft ervoor gezorgd dat de wijk leeg raakte en vervallen achterbleef. Het overgrote deel van de Joodse gemeenschap werd gedood of gedwongen om in de getto gaan wonen. In heel Krakau wonen nu nog maar 180 Joden. Dankzij Spielbergs Schindler’s List, die vooral in deze wijk gefilmd is, werd de belangstelling voor de wijk herwonnen en werd zowel het toerisme als het woonplezier nieuw leven ingeblazen. De belangstelling voor Kazimierz als Joods centrum herleefde en de wijk staat nu vooral bekend als gezellig stadsdeel met een levendig uitgaansleven, dankzij de vele cafés, restaurants en terrasjes. Hoewel er nu vrijwel geen Joodse mensen meer wonen, staan er nog negen synagogen, waaronder de grote Oude Synagoge. Ook is er een klein museum over de Joodse geschiedenis, met mooie foto’s uit het Joodse verleden. Ook vind je in deze wijk het Etnografisch museum, over de vroegere cultuur en folklores van heel Polen.

 

Nowa Huta

Na de Tweede Wereldoorlog viel polen een tijdlang onder het communistische regime van de Sovjet-Unie. Vanuit de stad leverde dat verzet op onder studenten en intellectuelen, wat deed besluiten om een compleet nieuwe stad te bouwen naar ‘sociaal realistisch’ ideaal. Dat werd Nowa Huta (“Nieuwe Staalfabriek”), wat nu een stadsdeel van Krakau is. Nowa Huta heeft nooit het doel bereikt dat het had moeten bereiken, omdat de daar gevestigde staalfabriek moeite had met produceren omdat de grondstoffen van ver moesten komen. Bovendien werd de ‘ideale woonomgeving van de arbeidersklasse’ een broeinest voor verzet tegen de regering. Wat het wel heeft opgeleverd, is een unieke kijk op de communistische tijd, als een van de twee geplande sociaal realistische steden ooit gebouwd. De wijk is vrij rustig hoewel het de dichtstbevolkte buurt is, maar heeft een aantal interessante bezienswaardigheden, te beginnen met twee musea over de vroegere bewoners en de bouw van de wijk. De staalfabriek staat er nog en een rondwandeling of een busrit door de wijk onder begeleiding van een gids en een aanrader. In de avonduren is het niet de veiligste buurt, dus het is wel raadzaam om enkel overdag een bezoekje te brengen.

 

Zoutmijn Wieliczka

Vlakbij Krakau, in het plaatsje Wieliczka, ligt één van de oudste zoutmijnen ter wereld en het oudste bedrijf van Polen. Al zeker in 1044 werd hier zout gewonnen. Tot 327 meter diep loopt hier een gangenstelsel van in totaal 300 kilometer lang. Hoewel de zoutwinning al in 1992 is stopgezet, is de mijn een interessante bezienswaardigheid en hij staat dan ook op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Aan de hand van oude werktuigen en illustraties kom je alles te weten over de geschiedenis van de mijn en de ingenieuze systemen van ventilatie en ontwatering. Daar waar nog water is, kun je met een boot andere delen van de mijngangen bezichtigen. In de vele gangen zijn zoutsculpturen gemaakt, die op een route van 3.5 kilometer staan verspreid. Ook is er een ondergronds meer, een kapel en op 135 meter diepte ligt zelfs een kuuroord met hotelkamers. In de kapellen worden tegenwoordig ook wel evenementen gehouden, zoals theatervoorstellingen, concerten, bruiloften en conferenties. Er zijn verschillende routes door de mijn beschikbaar, variërend in moeilijkheidsgraad. Ook is er een spirituele route langs alle kapelletjes, waarbij je meer te weten komt over de heilige aspecten in de mijn. Hoe dan ook zijn warme kleren aan te raden: ondergronds is de temperatuur ongeveer 15 graden.

 

Auschwitz

Een bezoek aan Auschwitz is een indrukwekkende ervaring, en bovendien een belangrijke. Het concentratiekamp is symbool geworden voor de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog. Het bekende toegangsbord ‘Arbeit macht frei’ hangt nog steeds boven de ingang. Auschwitz bestaat uit drie hoofddelen en een aantal bijgebouwen, die in de Tweede Wereldoorlog werden gebruikt als concentratiekamp en vernietigingskamp. Auschwitz I was het eerste kamp, en het werd in 1940 officieel opgeleverd. De eerste gevangenen die aankwamen, werden meteen te werk gesteld om het vreselijke complex uit te breiden met Auschwitz II. Na bijna twee jaar werden de beruchte gaskamers toegevoegd aan het complex. Alleen al in deze eerste gaskamer zijn in totaal bijna 60.000 mensen omgekomen. In 1943 werd een bordeel geopend, dat moest dienen als beloning voor gevangenen met extra privileges. De bewakers zelf mochten er geen gebruik van maken. De vrouwen in het bordeel werden gehaald uit de strafkampen. Ook werden er medische experimenten uitgevoerd, uiteenlopend van onderzoek naar genetische aanleg in ontwikkeling, tot de sterilisatie van vrouwen. In de stenen barakken die er nu nog staan, zijn verschillende exposities te zien over de geschiedenis van het kamp. Vanuit Krakau worden er tours georganiseerd, maar het is ook mogelijk om op eigen gelegenheid een bezoek te brengen.

 

Wawel en het kasteel

In het hart van Krakau staat de Wawel. Deze heuvel is waar de stad zijn oorsprong vindt, en het is dan ook een schitterende plek om te bezoeken. Volgens de legende leefde vroeger een draak in een grot onder de heuvel, die verslagen werd door een schoenmakerszoon. Daardoor konden mensen op de heuvel gaan wonen. In de 11e eeuw werd er een landhuis gebouwd, dat is uitgegroeid tot het Koninklijke kasteel, vernoemd naar de heuvel. Dit kasteel is tot aan de 17e eeuw bewoond door Poolse koningen, die daarna verhuisden naar de nieuwe hoofdstad Warschau. Daarna werd het kasteel niet goed onderhouden, maar in 1930 is het volledig gerestaureerd en is er nu een museum in gehuisvest. In het museum kun je de kamers bezoeken zoals ze gebruikt werden door de elite, cultuurschatten bekijken uit het land zelf en als cadeaus uit andere landen, en wapens en harnassen bekijken uit de tijd van de Teutoonse ridders. In de zomer staan ook de paleistuinen er prachtig bij, waardoor ook een tour wordt gehouden. Op de heuvel staat ook een kathedraal, waarvan je het dak vanuit de hele stad in zijn gouden schittering kunt zien. Poolse koningen kwamen hier biechten en hun graftombes zijn nog te bezichtigen.

 

Historisch centrum Stare Miasto

Aan de voet van het Wawel-kasteel ligt het historisch centrum van Krakau. De oudste gebouwen stammen zelfs uit de 13e en 14e eeuw. Dat maakt dit stadsdeel een interessante wijk om te bezoeken. Er zijn vooral een hoop oude kerken te vinden, de Sint-Andreaskerk stamt zelfs uit 1098. Deze kerk heeft in 1241 een Mongoolse aanval doorstaan, en heeft openingen die voor defensieve doeleinden gebruikt kunnen worden. Een aantal eeuwen later zijn barokke koepels aan het gebouw toegevoegd. Deze kerk en een aantal andere kerken liggen aan de ulica Grodzka, één van de oudste straten van Krakau. Deze straat is deel van de Koninklijke Route, die vroeger door Poolse Koningen werd gebruikt om bij kasteel Wawel te komen. Dankzij alle verbouwingen en uitbreidingen door de eeuwen heen is Stare Miasto een prachtige mengelmoes geworden tussen allerlei bouwstijlen, hoewel de renaissancestijl de boventoon voert. Midden in de wijk ligt het grootste middeleeuwse plein van Europa: Rynek Glowny. Dit plein is 40.000 m² groot en midden in het plein ligt de lakenhal. Vroeger werd hier internationale handel gedreven, nu kun je hier souvenirs en ambachtelijke producten kopen. Alles in het historisch centrum ligt op loopafstand en er liggen veel goede restaurantjes en terrasjes, zodat je hier een ontspannen dag door kan brengen.

 

Eten en drinken

Krakau is een gezellige stad, vooral de oude stad (Stare Miasto) en Kazimierz. De stad heeft de grootste kroegendichtheid van alle Poolse steden, waar je de bekende Poolse wodka’s kunt proberen. Bovendien zijn er tal van koffiebars te vinden en cafeetjes met livemuziek. Ook zijn er veel uiteenlopende eetgelegenheden met niet alleen typisch Pools eten, maar keukens van over de hele wereld. Een authentieke ervaring krijg je in een milk bar, gelegen in de oude stad. Hier bestel je je eten aan een balie en het wordt gebracht zodra het klaar is. In Kazimierz zijn er vooral traditioneel Joodse restaurantjes, waar uiteraard ook traditionele gerechten geserveerd worden. Opvallend is het Singer café, waar de tafeltjes zijn gemaakt van de bekende Singer naaimachines. Dit is een self service-zaak, met een heerlijk ontspannen sfeer, waar ook de inwoners van Krakau zich veelal laten zien. Typisch Poolse gerechten zijn Pierogie, een deeggerecht met variabele vulling zoals vlees of kaas, en Zapikanka, een soort pizzabroodjes. In Kazimierz ligt het zaakje Pierozki U Vincenta, dat zich zelfs helemaal heeft toegelegd op de pierogi. Proef de tientallen soorten, van hartig tot zoet. Ook wordt in veel Poolse gerechten gebruikgemaakt van eend of varken.

 

Talen en valuta

De officiële voertaal in Krakau is het pools. Deze Slavische taal is verwant aan talen zoals het Tsjechisch, Russisch en Bulgaars. Hoogstwaarschijnlijk spreek je deze ook niet, waardoor het Pools lastig te verstaan is. In de grote steden, dus ook in Krakau, wordt steeds beter Engels gesproken, vooral door de jongere generatie. Bij niet Engels-sprekenden kun je het Duits proberen, wat voor veel Polen goed verstaanbaar is. Sinds 1923 is de munteenheid van Polen de złoty, waarbij één złoty bestaat uit 100 grosz. Het woord złoty betekent letterlijk ‘gouden’, en de munt heeft net als de gulden de naam te danken aan de gouden florijn. De afkorting is PLN. Nadat de złoty oorspronkelijk werd ingevoerd, werd deze afgekort met PLZ. Echter stortte de munt snel in, waardoor het nauwelijks meer waarde had. Na een hervorming in 1995 werden er vier nullen geschrapt van de waarde: 10.000 złoty werd één nieuwe złoty. De afkorting werd veranderd in PLN, met de N van ‘nieuw’. Hoewel Polen onderdeel is van de Europese Unie, is de munteenheid niet sterk genoeg om ook toe te mogen treden tot de euro. Het lijkt er ook niet op dat dit voorlopig wel gaat gebeuren.

 

Vervoer

Krakau bereiken is niet heel lastig. Aan het noordoosten van de Oude Stad ligt het belangrijkste treinstation, Kraków Główny, waar ook internationale lijnen rijden. Vlakbij de stad ligt Krakau Airport (Kraków-Balice). Het vliegtuig is het makkelijkste vervoersmiddel om de stad te bereiken. Het stadscentrum ligt tien kilometer verderop, maar met één van de vele pendelbussen en pendeltreinen is het niet moeilijk om je weg naar Krakau te vervolgen. Wil je je verplaatsen in Krakau zelf, dan is de tram de beste optie. De trams rijden vaak en van 05.00 uur tot 23.00 uur. ‘s Nachts rijden er nachtbussen. De kaartjes voor de tram kun je kopen bij het postkantoor of de kiosk. Grotere haltes hebben ook kaartjesautomaten. Een kaartje kopen kan ook nog in de tram zelf via een automaat, maar deze accepteren alleen muntgeld. De tarieven werken met zones, dus een kaartje moet worden afgestempeld in de tram om ze geldig te maken. Er wordt hierop regelmatig gecontroleerd. Verder kun je gebruikmaken van taxi’s. Let er dan op dat de meter is ingeschakeld. Goedkope taxi’s zijn te herkennen aan de sticker op het raam, waarop de maximumprijs per kilometer staat aangegeven.

 

Reisdocumenten

Om te reizen naar Krakau en de rest van Polen, hoef je geen visum aan te vragen. Wat je wel nodig hebt, is een geldige Nederlandse identiteitskaart of een geldig paspoort. Dat geld ook voor kinderen jonger dan twaalf jaar. Polen is onderdeel van de Schengenlanden, wat betekent dat je in principe geen extra documentatie mee hoeft te nemen als je als enige ouder met een kind meereist. Echter raden we het alsnog aan, om eventuele vertragingen bij controle te voorkomen. Met je Nederlandse rijbewijs mag je een auto huren, een internationaal rijbewijs is niet nodig. Het kan wel gebeuren dat een verhuurbedrijf een specifieke eis stelt, zoals een minimum- en maximumleeftijd of een minimum aantal jaren dat je je rijbewijs al in bezit moet hebben. Je koffers en bagage vallen standaard onder de dekking van je reisverzekering, maar vooral draagbare apparaten niet bij elke verzekeraar (volledig) vergoed. Zorg daarom voor een goede reisverzekering, zeker als je apparatuur meeneemt zoals fotocamera’s, telefoons, tablets en laptops. Hiervoor kun je bij de meeste verzekeraars ook een aanvullende reisverzekering afsluiten, als de basisdekking niet voldoet aan je wensen. Kijk de dekking van je verzekering goed na voor je vertrekt, om onaangename verrassingen achteraf te voorkomen.

 

Geschiedenis

Krakau is ontstaan rondom de Wawel, de heuvel waar een draak onder zou hebben gewoond. Het was een kruispunt van oude handelswegen: de route van de Oostzee naar Rome en de route van Byzantium naar Neurenberg. De burcht die op de Wawel werd gebouwd was eeuwenlang de Koninklijke residentie. Na de 13e eeuw groeite het uit tot een echte stad, met een bevolking die vooral bestond uit mensen van Duitse afkomst. Het bestuur van het gebied is in handen geweest van allerlei verschillende landen: Oostenrijk, Rusland, Duitsland en Polen zelf. Hoewel het ooit de hoofdstad van Polen was, ging deze eer in 1596 naar Warschau. Waar eerst veel culturele en politieke vrijheid in het hele land heerste, zorgde de Eerste Wereldoorlog ervoor dat Polen weer een autonome staat werd. Tijdens de Tweede wereldoorlog werd de stad Krakau zelf nauwelijks betrokken bij het oorlogsgeweld en werden de vele oude gebouwen niet vernietigd, wat Krakau en voornamelijk het historisch centrum historisch heel interessant maakt. Het oudste gebouw is de Sind-Andreaskerk uit 1098. In 1978 kwam Krakau op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. In 2000 mocht de stad de titel dragen van Europese Culturele Hoofdstad.