Salzburg
     
 

Salzburg

Met bijna 150.000 inwoners is Salzburg een middelgrote stad, net iets groter dan bijvoorbeeld de Limburgse hoofdstad Maastricht. Toch is het de vierde stad van Oostenrijk, na Wenen, Graz en Linz. De bijzondere sfeervolle, haast schilderachtige stad is fraai gelegen aan de rivier de Salzach. Wie zich hiervan snel een beeld wil vormen, hoeft maar aan de film The Sound of Music te denken die grotendeels hier is opgenomen. Zowel de rivier als de stad ontlenen hun naam aan het Duitse woord voor zout: “Salz”. De handel in zout speelde een grote rol in de ontwikkeling van stad en streek, het is dan ook niet verwonderlijk dat de invloedrijke zouthandelsroute over het water haar sporen heeft achtergelaten in de naamgeving van vele bezienswaardigheden. Inmiddels is de stad echter al lang en breed een andere weg ingeslagen. Of beter gezegd: een aantal andere wegen. Onder meer kent zij een stevige verankering in het toerisme door haar rol als geboortestad van Mozart en gastheer van de wereldvermaarde Salzburger Festspiele. Velen bezoeken de stad ook om haar haast barokke uitstraling, een van de kenmerken die de meeste mensen verbinden met deze stad. Toch is er veel meer te beleven in het hedendaagse Salzburg. Zo is Salzburg bijvoorbeeld de vestigingszetel van de Porsche holding. Het hypermoderne congrescentrum Messezentrum Salzburg kent jaarlijks meer dan 30 grote publieks- en vakbeurzen. Met bijna 3 miljoen overnachtingen is het toeristisch en economisch gezien dan ook al vele jaren de belangrijkste stad van Oostenrijk, op de hoofdstad Wenen na.

Meer info    
     
     

Bezienswaardigheden

Wie op een regenachtige zomerdag Salzburg bezoekt en boven de pittoreske gebouwen aan de Salzach een regenboog ziet verschijnen, vergeet deze indruk nooit meer. Steden die nog schilderachtiger zijn, kom je aan deze kant van de Alpen niet tegen. Het barokke imago is overheersend, maar doet tekort aan de diversiteit van Salzburg. Uiteraard is een bezoek aan de klassiekers van Salzburg een must, maar er zijn enkele minder bekende plekken die je bezocht moet hebben. We noemen er twee: Hangar 7 als opvallende uitgaansplek en het Europark als uit de kluiten gewassen shopping mall inclusief theater.

 

Geboortehuis van Mozart en Mozarteum

Als je niet beter wist, zou je er zomaar langs kunnen lopen. Het is namelijk een uiterst bescheiden driekamerwoning in een herenhuis waar het wonderkind Wolfgang Amadeus Mozart op 27 januari 1756 geboren werd. Salzburg heeft er echter alles aan gedaan om haar meest bijzondere inwoner ooit een waardig gedenkteken te bieden. Mozart was het zevende kind van de familie dat hier ter wereld kwam. Getreidegasse 9 Salzburg is het adres en deze straat hoort tot de meest bezochte plekken van Oostenrijk. Het huis ligt in de Altstadt, dat een haast middeleeuwse sfeer kent, en is te bezoeken als museum. Sterker nog: het is een van de meest bezochte musea ter wereld. Je kunt hier onder meer enkele instrumenten bewonderen die Mozart heeft gebruikt, zoals zijn kinderviool en het clavichord waarop hij de beroemde vrijmetselaarsopera “Die Zauberflöte” componeerde. Je kunt er ook enkele thematentoonstellingen bezoeken. Mozart kende een kort maar zeer turbulent leven. De geboorteplek van Mozart staat ook bekend als het Hagenauerhaus. Overigens kun je er niet enkel cultuur snuiven, de Altstadt waar het geboortehuis van Mozart ligt, kenmerkt zich ook door de vele winkelstraten midden in het verkeersvrije voetgangersgebied. Ga trouwens niet per ongeluk zoeken naar het Mozarteum: dat is namelijk de muziekopleiding met concertzaal en geen museum.

 

Vesting Hohensalzburg

De vesting Hohensalzburg kun je niet missen als je in de buurt van Salzburg bent. Het kolossale bouwwerk ligt pontificaal midden op een hoge berg midden in de stad. Omgekeerd werkt dat natuurlijk eender. Bekijk je vanaf de vesting de omgeving, heb je het best denkbare uitzicht en dat in alle richtingen. Zo´n dertigtal bergen in dit deel van Oostenrijk zijn goed te zien, bijvoorbeeld de 40 km verderop gelegen Hochgern. Behalve het fenomenale uitzicht biedt de oude vesting uiteraard veel meer. Met de bouw werd in 1077 gestart. De oorspronkelijke “beschermde woontoren” van een bedreigde bisschop werd eerst een kasteel, veranderde langzaam maar zeker in een vesting en daarna in de huidige toeristische trekpleister van formaat. Met 14.000 m2 bebouwde oppervlakte trekt deze oudste burg van Europa jaarlijks meer dan 1 miljoen bezoekers. Behalve een tocht door de geschiedenis, de bouw van de vesting omspant immers 900 jaar bouwgeschiedenis, valt er veel te beleven op de burcht. Met regelmaat worden er evenementen georganiseerd. Twee tips: de “Nachtführung” waarbij je met een gids in het donker de vesting bezoekt. Ook erg leuk is de “special guided tour” waarbij kasteelpersoneel voor de gelegenheid in 16e-eeuwse kledij haar werk doet. Wel even kijken wanneer deze tochten plaatsvinden en van tevoren reserveren.

 

Salzburg Festspielstadt

Het feesten zit de Salzburgenaren in de genen. Al in de Middeleeuwen werden er grote meerdaagse mysteriespelen opgevoerd. Vandaag de dag zijn er het hele jaar door zogenoemde “Festspiele”, waarvan de bekendste kortweg de “Salzburger Festspiele” heten. Gedurende 6 weken in juli en augustus vinden ieder jaar deze wereldberoemde concertreeksen plaats. Het is een bonte verzameling van meer dan 200 overwegend klassieke concerten. Deze traditie vindt plaats sinds 1920 en vormt de hele stad quasi om tot decor voor muzikanten en acteurs. Voor veel toeristen is het soms redelijk zware kost, maar het bijwonen van minstens één concert hoort er eigenlijk wel bij. Salzburg zou zich niet Festspielstadt kunnen noemen, als het daarbij was gebleven. Dat is niet zo, het hele jaar door is er ergens in Salzburg wel een feestje te vieren. Met Pasen vinden sinds 1967 de “Salzburger Osterfestspiele” plaats. Met Pinksteren zijn er de “Pfingskonzerte Salzburg” en in de winter vindt onder meer het “Festival Dialoge” plaats, waarbij klassieke muziek wordt gemengd met meer moderne muziek. De Salzburg Biennale ten slotte houdt zich om de 2 jaar uitsluitend met nieuwe muziek bezig. Mozart, Salzburgs meest beroemde inwoner ooit, zou dit geweldig hebben gevonden: in zijn tijd was hij immers zelf ook een radicale vernieuwer.

 

Benedictijnerabdij St. Peter en Salzburger Dom

Na Mozarthuis, Hohensalzburg en Schloss Hellbrun is er nog een wereldberoemde plek in de Salzburg top 4. Het oudste klooster binnen het gehele Duitse taalgebied staat namelijk ook hier: de Benedictijnerabdij St. Peter. In het Duits: “Stift St. Peter”. Al in de vijfde eeuw stond er op de plek van het huidige klooster een kerk, waarvan de resten nog onder het altaar van de abdijkerk zijn gevonden. Vanaf 696 leven en werken er monniken in het op de oude kerkfundering gebouwd klooster. Tot op de dag van vandaag vinden er in dat complex vele activiteiten plaats, iets dat typisch is voor de Orde der Benedictijnen. Ora et labora: bid én werk. Voor bezoekers echter biedt het complex vooral rust en een stukje bezinning te midden van alle stadsdrukte. Je vindt er een museum, de oudste bibliotheek van Oostenrijk, diverse kapellen én de oudste bewaard gebleven herberg van Europa, de St. Peters Stiftskeller, die al in 803 in de geschiedenisboeken wordt vermeld. Interesse in nog meer religieus erfgoed? Bezoek dan ook de even verderop gelegen Salzburger Dom, de oudste barokkathedraal aan deze kant van de Alpen. De bouw van deze Dom werd gestart in 1614. De kerk bezit 7 orgels, 11 altaren en biedt plaats aan 10.000 mensen.

 

The Sound of Music

Zie je in Salzburg een horde uitzinnige Japanners en Amerikanen schouder aan schouder zingend in een bonte bus door de stad rijden? Grote kans dat zij op weg zijn naar historische plekken die vertoond worden in de verfilming van de wereldberoemde musical The Sound of Music rond de familie Von Trapp. Deze is namelijk grotendeels in en rondom Salzburg opgenomen. Pas in 2011 kreeg de stad de rechten in handen en gaf de musical een eigen draai. Het verhaal kreeg een historisch verantwoorde achtergrond, de Amerikaanse verfilming was volgens vele Oostenrijkers te geromantiseerd. Per bus, per fiets of te voet kun je het verhaal van de familie Von Trapp nu ook zelf beleven. Boek een guided tour bij een van de busondernemingen en je kunt een middagje meezingen! Overigens kan dat ook per fiets, inclusief zingende gids. Wat ga je dan onder meer zien? Het huis van kapitein Von Trapp, dat werd gefilmd in Schloss Leopoldskron en Schloss Frohburg. Je vindt er ook het meertje met bootje waarin Maria met kinderen inkiept. Verder worden Schloss Mirabell bezocht, inclusief de tuinen die in het beroemde lied (en dansje) Do-Re-Mi vertoond zijn. Verder zijn er een tiental locaties, die echter niet door elke toer worden bezocht. Even vergelijken dus voordat je boekt!

 

Hangar 7 en Walk of Modern Art

Wie even genoeg heeft van alle historie, kan in Salzburg ook terecht voor eigentijdse beleving. Bezoek beslist Hangar 7 bij het vliegveld Salzburg. Hier vind je een verzameling historische vliegtuigen (waaronder een oude Boeing en Douglas DC-6B) en een hele serie Formule 1 race auto’s. Ook kun je hier een hapje eten of wat drinken in een van de 4 designbars. Dat het niet zomaar een hangar is, bewijst het feit dat jaarlijks zo’n 200.000 mensen zich komen vergapen aan het design van Hangar 7. Het gebouw ziet eruit als een vleugel, is gebouwd van glas en staal en is ontworpen volgens de Blob architectuur, waartoe bijvoorbeeld de Londense City Hall ook behoort. Voor mensen met dorst maar zonder hoogtevrees: drink een witte wijn in de Three Sixty Bar. Uitzonderlijk niveau, letterlijk! O ja, er is een kans dat je er Max Verstappen tegenkomt, huidige en oude leden van het Red Bull racing team vertoeven er graag. En dan nog een tip als je even iets anders wil dan shoppen in de historische Altstadt. In 2015 is er een wandeling door de Salzburger binnenstad georganiseerd langs een hele serie moderne beeldhouwwerken die de moeite waard is. Het heet Walk of Modern Art en online vind je alle info nog terug.

 

Eten en drinken

Veel Nederlanders denken dat de Oostenrijkse keuken een kopie is van de Duitse keuken. Wie ooit in Oostenrijk op vakantie is geweest, weet wel beter. Uiteraard zijn er overeenkomsten, maar door de ligging van het land tegen Oost-Europa aan, zijn er met name veel Hongaarse en Tsjechische invloeden in de Oostenrijkse keuken terechtgekomen. Laten we beginnen bij de overeenkomsten, daar valt onmiddellijk op dat ook Oostenrijkers wel een pilsje of een glas (met name witte) wijn lusten. Een “Schnaps” hoort er echter dan ook meteen bij en deze is toch wel aan de stevige kant: een promillage van 60% kijkt in Salzburg niemand van op. Niet voor niets komt ook de Strohrum (tot wel 80% alcohol) hier vandaan. Het land kent verder een rijke koffietraditie met steevast iets hartigs erbij: “Kaffee und Kuchen”, bijvoorbeeld bij Café Classic in Mozarts geboortehuis, uiteraard met klassieke muziek. De verschillen vallen echter vooral op bij het eten: de Oostenrijkse keuken is waarschijnlijk de meest multiculturele keuken van Europa en absoluut niet Duits. De prijzen zijn zeer betaalbaar (“günstig”) en met name in de Altstadt vind je meer authentieke restaurants dan fast food zaken. Even verderop in de Getreidegasse, op nr. 50, vind je bijvoorbeeld Carpe Diem waar je van Oostenrijkse klassiekers kunt genieten. Zelf vindt de Salzburger echter het “Braustübl” top, dat vind je terug onder de officiële naam “Augustiner Bräu Kloster Mülln”. Deze brouwerij met restaurant stamt uit 1621 en ligt iets verder uit het centrum. Je krijgt er, naast geweldig eten, het bier direct vanuit een houten vat geserveerd in een stenen kroeg. En wie van zoet houdt: Salzburger Nockerl en Mozartkugel bestellen. Gewoon doen. Ten slotte: lees je ergens “gehobene Küche” betekent dat geen keuken driehoog. De “betere keuken” is de juiste vertaling, vaak een restaurant met een Michelinster, Bib Gourmand of iets dergelijks. Meestal aan de prijzige kant, maar dan heb je ook wat.

 

Vervoer

In Oostenrijk is een zogenoemd “Mautvignet” of “Autobahnvignet” nodig om op bepaalde wegen te mogen rijden, iets dat ook geldt voor personenauto’s. Let op: in tegenstelling tot in Duitsland moet je dit vignet in Oostenrijk al voordat je de grens overschrijdt bij je hebben. Verder zijn er 5 tolwegen. Per auto kom je in Salzburg aan via A1 of de A10. Het beste kun je dan maar meteen naar een van de Park & Ride voorzieningen gaan, want vrijwel de hele binnenstad is niet vrijgegeven om lang te parkeren. Kort parkeren mag maar is ook al niet handig, de stad is er gewoon niet voor gebouwd. De binnenstad van Salzburg is gelukkig per trein uitstekend bereikbaar. Dagelijks arriveren er zo’n 20.000 reizigers op het centraal station, de “Hauptbahnhof Salzburg”. In vergelijking met andere Europese steden wordt minder van openbaar vervoer gebruikgemaakt in Salzburg. Typisch genoeg is het gebruik van de fietspaden en wandelpaden wel flink toegenomen en groeit nog steeds. Wie toch met het openbaar vervoer wil, kan gebruikmaken van bus of trolleybus (Oberleitungsbus). Met bus of met trolleybus kom je vrijwel overal in Salzburg. Jaarlijks worden zo’n 45 miljoen buspassagiers vervoerd. Salzburg heeft een eigen vliegveld, Salzburg Airport W.A. Mozart dat slechts 3 km van het stadscentrum af ligt.

 

Veiligheid in het verkeer

In Oostenrijk mag je met een auto 50 km in de bebouwde kom, 100 km op rijkswegen en 130 km op autobanen rijden. Bij slecht weer met sneeuw of ijzel zijn sneeuwkettingen verplicht. Autorijden in Salzburg is niet altijd een goed idee. Salzburg is een drukke stad, althans daar waar het verkeer nog mag komen. Onder meer komt die drukte omdat de stad in tweeën wordt gedeeld door de rivier en veel verkeer zich concentreert rondom de paar bruggen over de rivier. Verder is een groot deel van het centrum een voetgangersgebied, dat echter toch bevoorraad moet worden omdat er zeer veel ondernemingen gevestigd zijn. Er zijn in de loop der jaren veel verkeersmaatregelen zoals afsluitingen met sleutels en met code genomen, maar deze hadden vaak een averechts effect en hebben uiteindelijk tot nog meer irritatie geleid. Je kunt dan ook het beste het centrum te voet of per fiets verkennen. Het deels gratis fietsverhuursysteem Citybike biedt een uitkomst. Bruggen, rivieren en drukke wegen kunnen via de ingenieus aangelegde fietspaden veel beter worden overschreden dan per auto. Neem je je eigen fiets mee, dan is dat ook prima geregeld: bij de Hauptbahnhof zijn er bewaakte fietsenstallingen voor bewoners, toeristen en andere bezoekers van Salzburg.

 

Veiligheid algemeen

De criminaliteit in Oostenrijk daalt al jaren, ook in Salzburg is dat het geval. Mocht er toch eens onraad te bespeuren zijn, kan het onder omstandigheden ingewikkeld worden. Daar waar we in Nederland van simpliciteit houden, is dat in Oostenrijk wat minder het geval. Zo zijn er maar liefst 4 alarmnummers. Die 4 alarmnummers zijn: 122 (brandweer), 112 (wordt automatisch doorgeschakeld naar 133), 133 (politie) en 144 (gemeentelijke hulpdienst). Dat laatste is een beetje een apart verhaal, want al naar gelang waar je in Oostenrijk bent wordt ook dat nummer weer automatisch doorverbonden, bijvoorbeeld naar het Rode Kruis. Mochten je waardevolle bezittingen gestolen worden, zorg er dan voor dat je gegevens bij de hand hebt om je pasjes en dergelijke direct te laten blokkeren. En mocht er iets ernstigs gebeuren, het meest gebruikte alarmnummer is net zoals in Nederland gewoon 112. Zou je trouwens verwachten dat de dekkingsgraad voor mobiel telefoneren in een dergelijk bergachtig landschap slecht is, is die dekking vrijwel 100%. Dat wordt veroorzaakt doordat nieuwe technieken vaak in Oostenrijk worden uitgeprobeerd. Werkt het in de bergen, werkt het overal. In dat kader: er is in Oostenrijk een apart nummer voor de bergreddingsdienst, dat is 140.

 

Visum en vaccinatie

Reis je vanuit Nederland naar Oostenrijk en heb je de Nederlandse nationaliteit, dan is geen visum nodig. Wel heb je een geldig paspoort of identiteitskaart nodig om je te kunnen legitimeren. Dat geldt sinds niet al te lange tijd ook voor kinderen, de zogenoemde bijschrijving in het paspoort van de ouders is sinds 2012 niet meer geldig. Ook minderjarige kinderen hebben dus een eigen reisdocument nodig. Wil je helemaal zeker zijn dat je nergens problemen krijgt wanneer je als enige ouder met minderjarige kinderen op stap gaat, zorg dan voor een toestemmingsformulier van de niet-meereizende ouder. Verplicht is het niet, maar op vakantie kan het soms handig zijn wanneer je op alle eventuele controles voorbereid bent. Wil je een huisdier of hulphond meenemen, dan gelden er speciale regels. Het dier heeft een EU-dierenpaspoort nodig en moet naast de normale vaccinaties speciaal tegen hondsdolheid zijn ingeënt. Deze inenting kan meerdere jaren geldig zijn, raadpleeg tijdig je dierenarts omdat de hond pas 30 dagen na de inenting de grens over mag. Verder moet het dier een chip hebben, een tatoeage is sinds 2011 niet meer toegestaan. In het openbaar vervoer is een muilkorf verplicht.

 

Verzekeringen

Een goede reisverzekering is voor elke reis een goed idee, dus ook voor Salzburg. De Europese zorgpas dekt je spoedeisende zorgkosten zolang ze overeenkomen met de tarieven in Nederland, het is daarom belangrijk om aanvullend verzekerd te zijn voor je zorgkosten mochten die optreden tijdens je reis naar Salzburg. Een reisverzekering dekt standaard buitengewone kosten voor noodhulp, een onvoorziene eerdere terugreis of langer verblijf door nood. Verder zijn er modules bij te verzekeren waarbij schade door verlies of diefstal van je bagage, erg belangrijk is. Ga je vaker op reis, dan is een doorlopende reisverzekering zeker aan te raden. Maak thuis een kopie van je paspoort en schrijf daar ook de telefoonnummers op van je verzekering en banken, om in geval van diefstal, je pasjes te kunnen blokkeren. Houdt dit papier veilig en apart van je echte paspoort en pasjes. Als je om de een of andere reden direct een arts nodig heeft, dan kun je een van de vele gezondheidscentra opzoeken of de arts bellen. We hebben hiervoor al het redelijk ingewikkelde alarmeringssysteem in Oostenrijk toegelicht en daar voegen we nu nog twee nummers aan toe: de artsencentrale bereik je via het nummer 141 en het noodnummer voor apotheken is 1455.