Sofia
     
 

Sofia

Vaak wordt een bezoek aan de Bulgaarse hoofdstad Sofia opgenomen als een van de plekken die je min of meer verplicht aandoet tijdens een rondreis door Bulgarije. De bekende hotspots zoals de Alexander Nevsky kathedraal worden dan in sneltreinvaart aangedaan en vervolgens ga je weer verder naar een van de andere toeristische plekken in het land zoals het Rila klooster of naar het strand aan de Zwarte Zee. Met een dergelijke aanpak doe je de stad (en jezelf) echter ernstig tekort. Niet alleen valt er veel te beleven in Sofia voor relatief weinig geld, ook is deze stad een van de laatste steden waar je nog veel meekrijgt van het sfeertje in het voormalige Oostblok en het oude Oost-Europa. Het is bijvoorbeeld een slim idee om netjes te wachten tot je door de vriendelijke ober een plekje in een restaurant, bar of ijssalon krijgt aangewezen. Ga je namelijk met de bekende Nederlandse bravoure (en dus voor je beurt) te werk, dan krijg je onherroepelijk met het Bulgaars temperament te maken. Er kan veel hier, maar dan wel zoals het hoort. Doe je dat, dan blijkt Sofia een oase van rust waar te midden van typische hoofdstedelijke drukte alles zijn gangetje gaat, met vriendelijke en behulpzame inwoners. Sofia is niet alleen de hoofdstad van Bulgarije, maar door de centrale ligging in de Balkan aan de rivier de Iskar ook het belangrijkste centrum van de Bulgaarse economie. Het rijke culturele aanbod, gekoppeld aan de bescheiden Bulgaarse prijzen, maken een bezoek aan Sofia dan ook de onbetwiste budgetknaller wat betreft (Oost-)Europese stedentrips.

Meer info    
     
     

Bezienswaardigheden

Sofia is een van de oudste steden van Europa, heeft anderhalf miljoen inwoners en is daarmee voor Oost-Europese begrippen best fors. De meeste mensen die naar Sofia gaan, bezoeken in ieder geval enkele van de religieuze bouwwerken zoals de Nevsky kathedraal en de ronde kerk van St. George. Een (korte) stedentrip kent vaak een bezoek aan de grote musea, zoals het Nationaal geschiedenismuseum. Wij vinden dat je ook een dagdeel mag uittrekken om de rijke cultuur van de stad in je op te nemen, liefst op een van de terraspleinen.

 

Alexander Nevsky kathedraal en kerk van St. Sofia

Wie een gesprek met oudere Bulgaren aangaat, zal het al snel over de eeuwenlange Turkse (of beter Ottomaanse) overheersing hebben. Het zit tot op de dag van vandaag nog steeds diep, het verzet tegen de Turken. Houd daar rekening mee als je in Bulgarije verblijft. Het is dan ook niet vreemd dat het meest bekende gebouw in de hoofdstad Sofia, de Alexander Nevski kathedraal, is gebouwd als eerbetoon aan 200.000 Russische soldaten die het leven lieten in een poging Bulgarije van de Ottomanen te bevrijden. Het imposante gebouw is van heinde en verre te herkennen aan de gouden koepels. De Bulgaars-orthodoxe kathedraal werd in slechts 20 jaar gebouwd, tussen 1892 en 1912. In de in Neo-Byzantijnse stijl gebouwde kerk bevindt zich in de crypte een museum. Hier vind je een schat aan iconen in een overzichtstentoonstelling van de negende tot en met de negentiende eeuw. In de kerk zie je ook vele Byzantijnse muurschilderingen. Naast deze beroemde kathedraal staat nog een andere interessante kerk, de kerk van Sint Sofia. Deze kerk is een stuk ouder dan de kathedraal en stamt uit de zesde eeuw. Deze kerk was ook de naamgever van de stad, die eerst de namen Sredets en Serdica droeg.

 

Kerk van Sint Joris (of: St. George Victor Rotunda)

Hoewel de kerk van Sint Sofia oeroud is, is er één gebouw in Sofia dat nog ouder is: de kerk van Sint Joris. Je vindt het gebouw via diverse stadsgidsen en verkeersborden ook onder de namen St. George Victor Rotunda en rotonda Sveti Georgi. De kerk is door Romeinen gebouwd in de vierde eeuw en is het oudste gebouw van Sofia. Je herkent het onmiddellijk aan de typische rode bakstenen waarmee de kerk is opgetrokken. Ook de vorm is nogal typisch, namelijk grotendeels rond. Wie het gebouw voor het eerst bezoekt, is onder de indruk van de eenvoud die je niet vaak ziet. Logisch, uit dit tijdperk zijn niet zo gek veel gebouwen bewaard gebleven, wereldwijd zelfs niet. In die tijd hoefde in ieder geval niet alles groot te zijn. Binnen in de kerk blijf je onder de indruk van de eenvoud overal, gekoppeld aan een bijzondere collectie religieuze kunst. Deze stamt grotendeels uit de middeleeuwen. De kerk heeft in de loop der eeuwen dienst gedaan als Christelijke kerk, doopkapel, mausoleum en zelfs als moskee. Behalve de kerk zelf is ook de ligging van het gebouw nogal bijzonder te noemen. Op de achtergrond zie je namelijk veelal moderne hoogbouw én de resten van de oude stad Serdica.

 

Nationaal Geschiedenismuseum en kindermuseum Muzeiko

Gezien de bijzonder rijke geschiedenis van het land Bulgarije, wekt het geen verbazing dat het Nationaal Geschiedenismuseum van de hoofdstad Sofia meer dan de moeite waard is. Het museum ligt zo’n 20 minuten buiten het stadscentrum en is een van de meest complete musea in Oost-Europa doordat het over een collectie van bijna 1 miljoen objecten beschikt. Deze zijn verdeeld over zo ongeveer alle tijdperken van de geschiedenis van het land en haar hoofdstad. Je vindt er kortom voorwerpen uit de prehistorische, Byzantijnse, Griekse en Romeinse geschiedenis, maar ook wordt de overheersing door de Ottomanen en de Russen fraai in beeld gebracht. Het museum bevindt zich in het schilderachtige, boomrijke park van rezidentsia Boyana, waar je een fraai uitzicht hebt op het Vitosja gebergte. Ook een wandeling inplannen is dus een goed idee. Ben je trouwens met kinderen onderweg, kun je ook overwegen om het in 2015 geopende kindermuseum Muzeiko te bezoeken. Je kunt het vergelijken met het Amsterdamse Nemo en het Kerkraadse Continuum. Behalve de nodige tentoonstellingen bekijken, kunnen kinderen er dus vooral veel zelf doen. Muzeiko staat garant voor een educatief dagje met veel spelelementen, iets dat de kids beslist kunnen waarderen.

 

Nationaal Paleis van Cultuur

Waar we in Nederland bij een theater vaak spreken van een “cultuurtempel”, is het typisch voor (voormalige) communistische landen om een dergelijke voorziening een “cultuurpaleis” te noemen. Een kasteel waar voorstellingen gegeven worden dus. Komt dat normaliter wat potsierlijk over, in dit geval dekt de vlag de lading echter wel. Het Nationaal Paleis van Cultuur in Sofia ziet er namelijk echt uit als een kasteel. Weliswaar een hypermodern kasteel, maar door de fortachtige, achthoekige (hexagonale) architectuur is het gebouw een bezienswaardigheid op zich. Dan hebben we het nog niet over het culturele aanbod, dat is namelijk een hoofdstad waardig. Je kunt er eigenlijk alle grote internationale acts wel zien door het jaar. Dat varieert dan uiteraard van modern tot klassiek. Verder zie je in het paleis diverse wisselende tentoonstellingen, die in een van de vele galerieën in en rondom het cultuurcomplex plaatsvinden. Het aanbod wordt gecompleteerd door de nodige bars en restaurants in het immense gebouw. Door de ligging nabij Sofia’s voornaamste winkelstraat, de Vitosha boulevard, wordt een dagje shoppen in dit deel van de stad vaak afgesloten met een etentje in een van de uitstekende restaurants in het Nationaal Paleis van Cultuur. Overigens is er nog één theater groter in Sofia, het Nationaal Theater Ivan Vazov.

 

Slaveikov plein en Prins Alexander van Battenberg plein

Zoals in elk land, vind je ook in Sofia een aantal pleinen waar je even de drukte van een hoofdstad kunt ontvluchten en het dagelijkse leven van de Bulgaren op je gemak in je kunt opnemen. Het Slaveikov plein is zo’n typisch plein. Het ligt zo’n tien minuten lopen van de stadstuin van Sofia, de Gradska Gardina. Je kunt er natuurlijk ook de trolleybus naar toe nemen. Je kunt er straatartiesten aan het werk zien, langs de stalletjes van de levendige boekenmarkt in het midden van het plein struinen en natuurlijk op een van de vele terrassen een hapje eten. Een ander beroemd plein is het Prins Alexander van Battenberg plein. Dit boomrijke, groene plein ligt in het hart van de stad, zo ongeveer tegenover het voormalige koninklijke paleis. Tegenwoordig is hier de Nationale Kunstgalerie in onder gebracht. Het plein met de vele fonteinen leent zich uitstekend voor een korte wandeling ter afwisseling van het bezoeken van de vele historische bouwwerken. Mocht je op zo’n plein overigens lokale muziek horen waar je geen touw aan vast kunt knopen: dat klopt. Bulgaarse volksmuziek is berucht om haar bijzonder onregelmatige en soms zelfs volledige ontbrekende maatsoorten.

 

Vitosja

Sofia ligt, hoewel het centraal in de Balkan ligt, ook aan de voet van een gebergte: het Vitosjagebergte. Wie een ritje van een half uur vanuit de hoofdstad er voor over heeft, vindt hier behalve het mooiste uitzicht over Sofia ook een fantastisch natuurgebied. Afgezien van de beboste bergen kun je hier ook de beroemde Boyana waterval bezoeken. Ook nog wat cultuur snuiven? Dat kan: de hier gelegen Boyana kerk herbergt een enorme collectie Oost-Europese middeleeuwse kunst. Wil je dit tochtje van Sofia naar Vitosja van zo’n 20 kilometer liever niet op eigen gelegenheid doen, er zijn diverse mogelijkheden om dit georganiseerd in een groep met gids te ondernemen. Vanuit Sofia vertrekt er bijvoorbeeld een hele stoet taxi’s met gids vanaf het Nationaal Theater. Ga je in de winter, dan kun je overwegen om hier te gaan skiën of snowboarden. Hoewel er minder sneeuw valt dan in de Alpen, is het gebied behoorlijk sneeuwzeker. Het compacte skigebied kent een gevarieerd aanbod aan pistes, het is dan ook het hoogst gelegen skigebied van Bulgarije. Hoewel je je er natuurlijk op moet kleden (het vriest er uiteraard flink), is een combinatie van stedentrip en korte skivakantie zo’n gek idee nog niet.

 

Geschiedenis

Sofia heeft een lange en bewogen geschiedenis achter de rug. Hoewel het tegenwoordig de hoofdstad is van Bulgarije, kreeg Sofia die status pas in 1879. Toen werden hier de Turken eindelijk verslagen, na ruim 5 eeuwen Ottomaanse overheersing. Serdica (of Sredets) is de oude naam voor Sofia en is terug te voeren tot de eerste bewoners van deze strategische plek aan de rivier de Iskar. Deze Serden waren Thraciërs, zeg maar Russen uit het zuiden. In 29 voor Christus veroverden de Romeinen de stad op deze Serden. Op hun beurt maakten daarna de Hunnen de Romeinen een kopje kleiner en na nog wat schermutselingen kreeg de stad in 1376 onder Ottomaans bewind uiteindelijk haar huidige naam Sofia. Na 5 eeuwen Ottomanen kwamen de Russen terug, in 1878 namen zij de stad in en zij bezorgden Sofia een jaar later de status van hoofdstad ten faveure van de eerdere hoofdstad Veliko Tarnovo. De stad, enorm beschadigd in WOII, werd uiteindelijk hoofdstad van de communistische volksrepubliek Bulgarije. Sinds 1989 is het een democratische meerpartijenstaat. Hoewel ook hier Christendom en Islam op gespannen voet leven, is het ondenkbaar dat het meer liberale Bulgarije eenzelfde richting inslaat als het huidige Turkije. Bulgarije maakt daarmee een goede kans om Turkije op te volgen als vakantieland.

 

Inwoners

Door de status van hoofdstad groeide het inwoneraantal van Sofia enorm, van 20.000 in 1879, via 300.000 in 1939 tot de huidige anderhalf miljoen. Hoewel de stad Sofia nog steeds groeit qua inwoneraantal, doet de bevolking van het land in zijn totaliteit dat niet. Bulgarije kent nog geen 7,5 miljoen inwoners en dat aantal neemt al sinds het midden van de jaren 80 van de vorige eeuw af. Veel Bulgaren trekken van het platteland naar een van de 4 grote steden en dat is in Sofia goed merkbaar: het is altijd (gezellig) druk en er valt genoeg te beleven. De Bulgaar is een behulpzaam mens, maar je kunt hem wel tegen de schenen trappen wanneer je je niet van de geschiedenis van het land bewust bent. Hoewel trots op zijn land, hebben de Bulgaren nog steeds wat last van de vele jaren overheersing die ze achter de kiezen hebben door met name Russen en Ottomanen. Dit ligt nog steeds gevoelig, het is dan ook geen goed idee om in een bar, restaurant of hotel in Sofia een kopje Turkse koffie te bestellen, een espresso zal het beter doen. Hoewel het land een smeltkroes is van vele culturen, wordt er voornamelijk Bulgaars gesproken en cyrillisch geschreven. Dat is soms opletten dus.

 

Keuken

Sofia is de goedkoopste hoofdstad van Europa: pilsje 1 euro. Het is ook een fluitje van een cent om voor slechts een paar lev hier een gezonde maaltijd te krijgen. En waar moet je dan aan denken? In elk geval aan salade! Voor wie ooit Bulgarije heeft bezocht, is dat wellicht de eerste herinnering: salade. Elke maaltijd wordt begonnen met een Shopska salade met tomaten, komkommer, uien, paprika, peterselie én geraspte feta. Grote kans dat je er een rakia of rakija bij krijgt, maar maak niet de fout dit te vergelijken met een Turkse raki. Niet alleen heb je hiervoor kunnen lezen dat dat historisch gevoelig ligt, ook zijn het 2 verschillende smaken. Een rakija lijkt wel iets op een cognac, een raki smaakt naar anijs. Verder wordt er (vooral rode) wijn gedronken, veel water en ook wel bier. De Bulgaarse keuken heeft wat weg van de mediterraanse keuken. Veel ovengerechten, talloze gehaktvarianten zoals kebaptcheta en kiufteta (en als het even kan, gaat het in of op de grill). Iets dat je nergens anders kunt krijgen, is de Bulgaarse yoghurt, omdat de lactobacterie die voor dit melkproduct nodig is alleen in Bulgarije voorkomt. O ja, ga je de natuur in, de Bulgaarse bossen staan vol met (bos)bessen, frambozen en aardbeien.

 

Vervoer

Hoewel het land minder dan de helft van het aantal inwoners van Nederland heeft, is het wel bijna drie keer zo groot qua oppervlakte. Vanuit Nederland gezien is het nogal onhandig om per auto te reizen. Veel Nederlandse bezoekers van Sofia gaan er dan ook heen per vliegtuig. Sofia heeft een eigen luchthaven, verder zijn er nog 3 andere luchthavens in Bulgarije: Plovdiv, Varna en Veliko Tarnovo, de oude hoofdstad van Bulgarije. Vanaf een van die luchthavens kun je per bus of auto vervolgens de resterende plekken bezoeken. Het autosnelwegennetwerk is nog steeds in ontwikkeling, houd daar rekening mee. Treinen rijden niet met de frequentie zoals we die in Nederland zijn gewend. De trolleybus in Sofia rijdt ook soms vaker dan de gewone reguliere bus. Overigens kun je per bus vanuit Sofia in 2 uur naar een van de mooiste plekken op de planeet, het in de bergen gelegen Rila klooster. In Sofia kun je vele taxi’s huren, maar wel opletten: er zijn betaalbare officiële en dure officieuze taxi’s. Check altijd de chauffeurspas aan het raam en spreek van te voren de prijs af. Reis je per auto, houd er rekening mee dat parkeren in Sofia een ramp is. Bij een ongeluk kun je bellen met de verkeerspolitie, nummer 166.

 

Reis documenten

Hoewel er geen visumplicht is voor Nederlanders (als je in totaal slechts 90 dagen binnen een termijn van een half jaar in Bulgarije verblijft), zit er wel een addertje onder het gras. Je moet je namelijk laten registreren als je niet in een hotel verblijft. Dat moet je binnen 5 dagen doen bij de plaatselijke politie. Logeer je wel in een hotel, heb je die rompslomp niet. Reis je per auto, dan moet je een geldig reisvignet hebben. Die krijg je bij alle Bulgaarse grensposten. Neem je je huisdier mee, dan moet je niet alleen een geldig dierenpaspoort maar ook een gezondheidsverklaring (voor je dier) meenemen die niet ouder is dan 5 dagen. De Europese zorgpas dekt je spoedeisende zorgkosten zolang ze overeenkomen met de tarieven in Nederland, het is daarom belangrijk om aanvullend verzekerd te zijn. Een reisverzekering dekt standaard buitengewone kosten voor noodhulp, een onvoorziene eerdere terugreis of langer verblijf door nood. Ga je vaker op reis, dan is een doorlopende reisverzekering zeker aan te raden. Maak thuis een kopie van je paspoort en schrijf daar ook de telefoonnummers op van je verzekering en banken, om in geval van diefstal, je pasjes te kunnen blokkeren. Houd dit papier veilig en apart van je echte paspoort en pasjes.