Stockholm

Stockholm wordt ook wel het Venetië van het noorden genoemd. Dat is niet vreemd: de hoofdstad van Zweden ligt midden in de scherenkust, wat betekent dat er veel water is te vinden. Sterker nog, Stockholm ligt op veertien verschillende eilanden, verbonden met bruggen. In de stad zul je dan ook veel bootjes aantreffen, en tijdens de zomers zijn de inwoners vaak aan het water te vinden. Wandel een dag door Gamla Stan, één van de oudste delen van Stockholm waarvan de bouw al in de 13e eeuw startte (enkel op Helgändsholmen werd eerder gebouwd). Alleen hier al zijn er veel bezienswaardigheden. Bovendien is dit stadsdeel zelf een oergezellig stukje Stockholm, met kleurrijke huizen en nauwe straten en stegen. ’s Avonds wordt hier vaak een heuse Ghost Walk georganiseerd, waar allerlei Zweedse mythen en legenden tot leven komen. Om Stockholm heen ligt een verrassend uitgestrekte archipel van 24000 kleine eilandjes, waarvan er slechts 150 bewoond zijn. Hier kun je een boottochtje doorheen maken of een bezoekje brengen aan één van de leuke haventjes. In niet alleen Stockholm maar in heel Zweden hebben de Vikingen een belangrijke rol in de geschiedenis gespeeld, waardoor je elementen van deze tijd nog in veel gebouwen en kunstwerken terugziet. In de 20e eeuw ontpopte de stad zich tot centrum van architectuur en moderniteit voor de hele wereld, waardoor je heel wat architectonische hoogstandjes tegen zult komen. Dat maakt Stockholm tot een ongelofelijk diverse stad, met onderdelen van een lange geschiedenis vol tradities, tot moderne kunstwerken en indrukwekkende stukjes industrie.

Meer info    
     
     

Bezienswaardigheden

In Stockholm valt een hoop te beleven. Ervaar de geschiedenis van de stad in openluchtmuseum Skansen en bekijk de originele ambachten. Of ga nóg verder terug in de geschiedenis en bezoek de oudste Vikingnederzetting en het nagebouwde dorp in Birka. Om je te verdiepen in de scheepsvaart ga je naar het Vasa museum en bewonder je het enige overgebleven schip uit de 17e eeuw. Dit 1200 ton wegende schip maakt absoluut indruk. Om de veelzijdige architectuur van Stockholm te zien kun je naar het Stockholms slot, het Stadshuis of het Ridderhuis. In Stockholm raak je zeker niet snel uitgekeken!

 

Vasa museum

Stockholm heeft een rijke geschiedenis op en aan het water, wat je overal in de stad zult merken. Wat je zeker niet mag missen is het Vasa museum, het best bezochte museum van heel Scandinavië. Hier bezichtig je de Vasa, het enige overgebleven schip ter wereld uit de 17e eeuw. Het schip is versierd met honderden uit hout gesneden beelden en een lust voor het oog. Het werd gebouwd onder leiding van Henrik Hybertsson, een Hollandse scheepsbouwer. In totaal werkten er 400 mensen aan de Vasa en duurde het zo’n twee jaar voor het af was, 96 meter lang, 52 meter hoog en 1200 ton. Het schip voer voor het eerst op 10 augustus 1628 vanuit Stockholm. Het was een oorlogsschip, waarschijnlijk bedoeld om koers te zetten naar Polen. Dat heeft echter niet mogen gebeuren, want door de 64 kanonnen aan boord was het schip topzwaar en zonk het al voor het de bestemming kon bereiken. Pas na 333 jaar, in 1961, werd het schip gelicht en voorzichtig geconserveerd zodat het in de originele staat tentoongesteld kon worden. Daarnaast zijn er in het museum verschillende tentoonstellingen gerelateerd aan de scheepsvaart en een film over de Vasa, beschikbaar in 16 talen.

 

Stockholms slot

Zweden is net als Nederland een koninkrijk en de officiële Koninklijke residentie is te vinden in Stockholm. Het ligt op het Gamla Stan eiland, het oudste deel van Stockholm, en het paleis zelf is het oudste nog steeds dienstdoende paleis ter wereld. Hoewel de eerste fundamenten al werden gelegd in de 13e eeuw, is in 1679 het hele paleis verwoest door brand. Hierna werd begonnen aan de bouw van een nieuw paleis, dat in 1754 werd voltooid. Het telde maar liefst 609 kamers, grotendeels in barok- of rococostijl. Hier zijn onder andere de kantoren van de Zweedse koning en andere leden van de Koninklijke familie, en van waarnemers voor de Koning. Naast het paleis staat ook het parlementsgebouw waar de regering van Zweden haar taken volbrengt. Rondom het paleis zijn veel standbeelden en monumenten te bezichtigen. Ook vindt op de binnenplaats de wisseling van de wacht plaats, in de zomermaanden iedere dag en buiten de zomermaanden op woensdag, zaterdag en zondag. In het paleismuseum bewonder je de Zweedse Kroonjuwelen en andere kostbaarheden. Ook de resten van het kasteel dat er stond vóór de brand zijn nog te zien. In Het Arsenaal zie je historische militaire voertuigen, wapens en uniformen. Kortom, het paleis zorgt voor een zeer afwisselende belevenis!

 

Riddarhuset

Ook om de Gamla Stan staat het Riddarhuset, het Ridderhuis. Dit was de vaste vergaderplaats van de Zweedse Adel. Het gebouw werd tussen 1641 en 1647 ontworpen door Franse, Duitse en Nederlandse architecten: Simon de la Vallée (1641-1642), Heinrich Wilhelm (1645-1652), Joost Vingboons (1653-1656) en Jean de la Vallée (1656-1672) en wordt nog steeds algemeen beschouwd als één van de mooiste gebouwen van Stockholm. Sinds 2003 is het privébezit geworden van een groep met interesse in Zweedse adel. Het doel is dan ook om het gebouw te bewaren en de oude tradities en cultuur voort te zetten. Aan de zuidelijke kant van het Ridderhuis vind je de inscriptie ‘Claris maiorum exemplis’, wat betekent ‘naar het voorbeeld van onze voorvaderen’. Hierbij staat een standbeeld van Gustav Vasa, de koning van Zweden tot 1560. Voor hij koning werd, leidde hij een rebellenleger tegen Deense bezetters. Tijdens zijn leiderschap heeft hij behoorlijk wat hervormingen doorgevoerd en nog steeds wordt hij gezien als de grondlegger van het moderne Zweden. Het Ridderhuis is elke werkdag te bezichtigen en er zijn gratis audiotours in onder andere Nederlands en Engels. Binnen bewonder je de indrukwekkende kamers, schilderijen en schilderingen, authentieke meubels en een unieke porseleincollectie.

 

Vikingen in Birka

Vanuit de haven van Stockholm vertrekken boottours naar Birka, met onderweg een paar tussenstops op andere havens. Birka staat bekend als de allereerste Zweedse stad, gesticht rond 750. Er zijn zichtbare sporen van mensen die hier hebben gewoond en geleefd en Birka staat niet voor niets op de werelderfgoedlijst. Het was tweehonderd jaar lang de belangrijkste handelsplaats van de Vikingen en er is dan ook een hoop te zien dat te maken heeft met deze tijd. Zo is er Arabisch zilver gevonden en sieraden uit Oost-Europa, die werden geruild tegen Zweeds ijzer, hoorns, bont en vachten. Waarom daarna Birka is verlaten, is onbekend. Waarschijnlijk had het politieke beweegredenen, maar het kan ook te maken hebben gehad met een verlies van strategische locatie via water en land. In Birka is er een Vikingdorp nagebouwd, met gereconstrueerde huizen die gebouwde zijn in dezelfde techniek als gebruikt werd door de Vikingen. Ook zijn hier ambachtslieden die wapens en gereedschap maken op authentieke wijze. In het lokale museum leer je dan ook alles over het dagelijks leven toentertijd, of je volgt een tour met gids door de omliggende velden langs de talrijke grafheuvels. Verder biedt Birka een prachtige omgeving om te wandelen en zwemmen.

 

Skansen in Djurgården

Op het op één na grootste eiland van Stockholm vind je het stadsdistrict Djurgården. Dit district vormt een schiereilandje en heeft ongeveer 800 inwoners en 10 kilometer strand. Officieel heet dit eilandje Valdemarsön, maar deze naam wordt in het dagelijks leven vrijwel niet gebruikt. Djurgården betekent ‘diergaarde’, wat een verwijzing is naar de koninklijke jachtgronden die hier vroeger waren. Nu is er een groot parkgebied en een aantal musea zoals het Vasamuseum en Skansen. Skansen is een openluchtmuseum met dierentuin, opgericht in 1891. Hier krijg je een heel goed idee van het leven in Zweden tijdens de laatste eeuwen. Er staan 150 gebouwen uit allerlei delen van Zweden, die zijn afgebroken op hun oorspronkelijke locatie en hier opnieuw zijn opgebouwd. Dit varieert van kleine boerderijtjes tot adellijke landhuizen. In en rond de gebouwen worden allerlei workshopjes gegeven die te maken hebben met ambachten, zoals glasblazen, grondbewerking en leerlooien. In de bijbehorende dierentuin zie je dan ook voornamelijk echte Scandinavische dieren, zoals de bruine beer, de eland, de lynx en de grijze zeehond. In Skansen worden veel nationale Zweedse feestdagen gevierd, zoals de Nationale feestdag op 6 juni, het midzomerfeest op 21 juni, het Luciafeest (lichtfeest) op 13 december en Nieuwjaar op 1 januari. Een echte Zweedse ervaring dus!

 

Het stadshuis van Stockholm

Eén van de belangrijkste gebouwen in de nationaal-romantische bouwstijl in Zweden is het Stadshuis van Stockholm. Het werd begin 20e eeuw gebouwd naar ontwerp van architect Ragnar Östberg en er zijn een aantal indrukwekkende ruimtes in te bezichtigen. Zo is er onder andere de Blauwe Hal, die eigenlijk blauw hadden moeten zijn maar uiteindelijk rood is gebleven. Toen de architect de rode bakstenen eenmaal had gezien, wilde hij niet meer dat de muur met blauw stucwerk werd bedekt. De naam was echter al zo bekend, dat de hal nog steeds zo heet. In de Raadzaal vergadert de gemeenteraad van Stockholm om de twee maandagen. Op de tribunes is plek voor 200 personen, en dankzij de gefingeerde opening in het plafond doet de zaal aan als een huis uit de Vikingtijd. Het zogenoemde Gewelf van de Honderd is de ere-ingang, die direct leidt naar de feestzalen. Het plafond van deze ingang bestaat uit honderd gewelven en op een balkon aan de muur staan heilige figuren, die in de zomer om 12.00 en om 18.00 uur bewegen en zich buiten vertonen als de klokken van de toren het liedje van Sint-Joris spelen. In de indrukwekkende Gouden Zaal vind je een banketzaal, gecreëerd met meer dan 18 miljoen mozaïekstukjes van glas en goud.

 

Geschiedenis

Stockholm is niet alleen de hoofdstad, maar ook de grootste stad van Zweden. De stad is onderdeel van de regio Groot-Stockholm. De stad werd als eerste genoemd in 1252, en betekent letterlijk stock (blok hout) en holm (eilandje). Het deel dat toen werd gebouwd, is nu bekend als Gamla Stan, de oude stad. Gamla Stan ligt op het eiland Stadsholmen in het centrum van de stad maar die naam wordt niet meer gebruikt. Pas in 1634 werd het de officiële hoofdstad van Zweden. Stockholm zou gesticht zijn door Birger Jarl, om Zweden te beschermen tegen aanvallen van het buitenland. Dankzij de strategische ligging aan het water, werd het voor Zweden een heel belangrijke stad. Tussen 1713 en 1714 heerste de Zwarte Dood in de stad, die ervoor zorgde dat zowel de bevolkingsgroei als de economische groei stagneerden. De industrie kwam in de tweede helft van de 19e eeuw weer echt op gang, waardoor Stockholm opnieuw de belangrijkste stad van het land kon worden. In de 20e eeuw was het voor de hele wereld het centrum van de architectuur en moderniteit. Sindsdien is er een grote groei ontstaan en het is nog steeds één van de snelst groeiende steden in Europa.

 

Taal en valuta

De nationale taal van Zweden is het Zweeds, met bijna 9 miljoen sprekers. Hoewel deze taal in schrift wel herkenbaar zal zijn voor sprekers van Nederlands en wat aanverwante talen, zal het in gesproken woord moeilijk verstaanbaar zijn. Echter spreken vrijwel alle Zweden vloeiend Engels en er is al jarenlang debat bezig of het Engels als een officiële tweede taal moet worden benoemd. Wat wel wennen is, is het Zweedse munteenheid. Er worden kronen gebruikt. Hoewel de wisselkoersen altijd veranderen, is één kroon ongeveer 10 eurocent, dus een euro is ongeveer 10 kronen. Vanaf 20 kronen worden er biljetten gebruikt in plaats van munten. In 2015 zijn er nieuwe bankbiljetten ingevoerd, dus mocht je nog biljetten van vóór deze tijd hebben, zijn die helaas niet meer bruikbaar. Hetzelfde is in 2016 gebeurd voor de munten. Hoewel Zweden bekend staat als een duur land, valt het redelijk mee. Denemarken en Noorwegen zijn bijvoorbeeld veel goedkoper en de prijzen zijn vergelijkbaar met die van Nederland. Kleding en alcohol zijn dan wel weer veel duurder dan bij ons. Fooien worden op veel plekken meegerekend in de prijs, in andere gevallen is 7% tot 10% de standaard. Net als in Nederland is het vrij normaal om naar boven af te ronden op het eindbedrag.

 

Eten en drinken

Niet voor niets wordt Stockholm gerekend tot één van de gastronomische topbestemmingen in de wereld. Door de hele stad heen zijn restaurants met de meest uiteenlopende keukens, van Oosters tot de mediterrane en vegetarische. Typische echt Zweeds gerechten zijn onder andere de köttbullar, die je waarschijnlijk ook wel kent van de Ikea. Dit zijn kleine gehaktballetjes met aardappelpuree en cranberrysaus. Wat betreft vlees is het niet vreemd om eland of rendier te eten. Ook Smörgasbrood is een nationaal gerecht, een mix van verschillende koude en warme gerechten zoals vis, vlees, brood, kaas, aardappelen en vruchten. Hierbij wordt vaak Aquavit gedronken, dit is een soort van jenever en populair Zweeds drankje. Ook aan koffiebars is er geen gebrek, want Zweden zijn fervent koffiedrinkers. In de pauze wordt koffie gedronken en een koekje gegeten, een traditie die in Zweden ‘fika’ genoemd wordt. Er mag nergens in de horeca gerookt worden. Er zijn wel nog plekken waar een aparte rookruimte wordt geboden, maar in deze ruimte mag dan niet worden gegeten en gedronken. Veel restaurants zijn in de avonduren duurder dan ’s middags, dus het kan voordelig zijn om bepaalde gerechten in de middaguren uit te proberen.

 

Vervoer

Stockholm is eenvoudig te bereiken. Er worden busreizen naartoe georganiseerd, maar ook met het vliegtuig zijn er mogelijkheden. Luchthaven Stockholm-Arlanda ligt 42 kilometer ten noorden van de stad Stockholm. Er rijden treinen naar de stad, zodat je binnen 20 minuten in het centrum bent. In Stockholm zelf kun je je makkelijk verplaatsen dankzij een zeer uitgebreid metronetwerk. Veel van de stations zijn door kunstenaars vormgegeven. In 2017 wordt de nieuwe ‘Citybanan’ in gebruik genomen, een ondergrondse spoorlijn onder de stadskern die fungeert als pendeltrein tussen het centrum en de voorsteden van Stockholm. Er wordt geprobeerd om de hoeveelheid autoverkeer in de historische binnenstad te verminderen, aan de hand van bijvoorbeeld een tolheffingssysteem voor inwoners. Om de stad heen lopen enkele grote wegen. Een leuk systeem is dat in Stockholm via snelheidscamera’s wordt gekeken naar de maximumsnelheid van de auto’s op deze wegen. De inkomsten van de snelheidsbekeuringen worden verloot onder de auto’s die zich wél aan de maximumsnelheid hielden. De stad leent zich in tegenstelling tot Nederlandse en een paar Deense steden minder voor fietsverkeer, vooral in de strenge Zweedse wintermaanden. Deze zijn dus een stuk minder aanwezig in het straatbeeld, ook in de zomer.

 

Reisdocumenten

Om te reizen naar Stockholm heb je niet per se een paspoort nodig, maar heb je genoeg aan een identiteitskaart. Kinderen hebben een eigen reisdocument nodig. Bijschrijven in een paspoort bij de ouders is sinds 2012 niet meer geldig. Zweden is onderdeel van de Schengenzone, dus het is niet verplicht om een kopie van een paspoort mee te nemen voor niet meereizende ouder. Het is echter wel aan te raden, omdat het vertraging kan voorkomen bij eventuele controles. Ook een visum is niet nodig. Zorg ook altijd voor een goede reisverzekering, zeker als je op reis je apparatuur meeneemt. Bagage valt standaard onder de dekking van je reisverzekering, maar zaken als telefoons, tablets, laptops en fotocamera’s worden niet bij elke verzekeraard vergoed, of niet volledig. Hiervoor kun je een aanvullende reisverzekering afsluiten of een aparte verzekering. Kijk dit goed na voor je onderweg gaat, om onaangename verrassingen achteraf te voorkomen. De meeste medische kosten die je maakt, worden vergoed door je zorgverzekering. Ook hierbij geldt dat niet per se alles vergoed wordt, dus mocht je onverhoopt bij een dokter of ziekenhuis terecht komen, zorg dan dat je alle documentatie duidelijk en volledig hebt.