Tel Aviv

Een stad die vanuit West-Europa relatief gezien niet zo heel vaak wordt bezocht, is Tel Aviv. Toch is dat vreemd, op wereldwijde schaal is het namelijk de vijfde meest bezochte plek in het Midden-Oosten en Afrika. Die populariteit heeft natuurlijk zijn redenen en die liggen onder meer in de toeristische aantrekkelijkheid van deze metropool. National Geographic rekent de stranden van deze stad bijvoorbeeld tot de Top 10 strandgebieden van de wereld. De naam van deze hippe, zonnige stad betekent vrij vertaald “lenteheuvel” en zo is de stad ook ooit begonnen: als bescheiden, zonovergoten nederzetting op een heuvel aan de Middellandse zee. Inmiddels is de stad uitgegroeid tot de tweede stad van Israël, na Jeruzalem. Tel Aviv heeft in totaal 410.000 inwoners en beschikt over een bloeiende en moderne economie met opvallend veel hightechbedrijven. Zo veroverde de stad in 2012 een prominent plekje bij de allerbeste steden waar je een bedrijf kunt starten, direct na Silicon Valley. Jaarlijks bezoeken meer dan 1 miljoen mensen de stad die hiervoor uitstekend is toegerust met 6500 kamers in 44 hotels. Ook het nachtleven van de 24-uurs economie van Tel Aviv biedt veel vertier. Het heeft de stad de bijnaam “party capital” opgeleverd. Ook hoor je wel “the city that never sleeps” voorbij komen, een titel die normaliter verbonden is met New York. Toch is de vergelijking met NY nog niet eens zo gek, als je de stedelijke dynamiek, wolkenkrabbers, culturele hotspots én de parken van beide plaatsen met elkaar vergelijkt. Een bezoek aan Tel Aviv is kortom absoluut de moeite waard.

Meer info    
     
     

Bezienswaardigheden

Tel Aviv is verdeeld in negen districten die elk hun eigen charme kennen. Voldoende afwisseling gegarandeerd. Zo heeft de stad haar naam “beach city” niet voor niets. Een must vormt ook een bezoek aan de witte stad van Tel Aviv, een wijk met z’n 4000 gebouwen in (voor een groot deel) Bauhaus stijl. Verder behoort een bezoek van de Grote Synagoge onderdeel van je stadsreis te zijn, evenals een bezichtiging van een van de grote musea zoals het Tel Aviv Museum of Art. Elke dag kan worden afgesloten met slenteren lang de beroemde Tel Aviv promenade of de Rothschild Boulevard.

 

Beach city en Tel Aviv promenade

Tel Aviv ligt aan de Middellandse zee, die de grens vormt tussen Europa en Afrika (en voor een deel ook tussen Europa en Azië). De stad heeft een mediterraan klimaat, de gemiddelde temperatuur is er zo’n 21 graden. Augustus is de warmste maand, maar warmer dan 31 graden wordt het er zelden. Het strandseizoen duurt liefst 8 maanden. Ideale omstandigheden dus voor een strand/stadstrip. Er loopt een lange wandelboulevard langs de stranden, de Tel Aviv promenade (of: Tayelet) die verdeeld is in 6 secties waarvan de belangrijkste de Lahat promenade is. Wandelen en fietsen staan er centraal en commerciële activiteiten zijn bescheiden. Het beroemdste strand is Gordon Beach, Tel Aviv’s centrale plek aan de zee. Het is geliefd bij zowel toeristen als de bewoners van de stad zelf, maar ook de andere stranden zoals Drummers beach en Mona beach zijn de moeite waard. Ze lopen overigens vrijwel allemaal naadloos in elkaar over. Een bijzondere vermelding verdient Hilton beach, dat ter hoogte van het Hilton hotel ligt en dat de bijnaam Gay beach heeft. Vanuit Tel Aviv kun je ook een dagtrip boeken naar de beroemde Dode Zee en Massada inclusief een bezoek aan vele beroemde plekken bekend uit het Oude Testament.

 

De witte stad en Rothschild Boulevard

Vele architecten vertrokken in de jaren ’20 en ’30 uit Duitsland in verband met de naderende oorlog en vestigden zich onder meer in Tel Aviv. Zij introduceerden er de Bauhaus filosofie op het gebied van architectuur en stedenbouw, die uiteindelijk uitmondde in de bouw van de beroemde witte stad van Tel Aviv. Je vindt hier zo’n 5000 modernistische gebouwen, veelal in Bauhaus stijl en – vandaar de naam – uitgevoerd in wit. Alleen al tussen 1931 en 1939 werden 3000 van deze gebouwen gerealiseerd. Het idee achter de wijk was de bouw van een tuinstad, die zou moeten worden gerealiseerd rond de duinen van het oude Jaffa. Het idee werd al bedacht in 1909, maar de eerste schetsen verschenen pas in 1925. Na een periode van grote bloei en daarna relatief verval, zijn de laatste jaren veel initiatieven in het leven geroepen om de beroemde witte stad in ere te herstellen. In 2003 werd het project door de UNESCO opgenomen als werelderfgoed. Verbonden met de witte stad is het toeristische trekpleister Rothschild Boulevard. Hoewel het een van de duurste straten in de stad (én hele regio) is, is de aantrekkingskracht op toeristen immens.

 

Grote Synagoge en dagtrip naar Jeruzalem

De streek waarin het huidige Israël zich bevindt, is verbonden met de geschiedenis van meerdere wereldgodsdiensten, met name met de Joodse geschiedenis. Het is dan ook niet vreemd dat in de tweede stad van het land ruim 544 synagogen in actieve dienst zijn. Om ze allemaal te bezoeken is niet zo zinvol, maar eentje is wel verplichte kost: de Grote Synagoge aan de Allenby straat. Het gebouw ligt in het hart van de stad, in het financiële district. Het gebouw is onmiddellijk te herkennen aan de forse koepel, je kunt het niet missen. Wie zich interesseert voor dit soort cultuurhistorie, kan vanuit Tel Aviv prima een dagtrip boeken naar Jeruzalem. Dit is een van de 20 oudste bewoonde steden ter wereld en ademt geschiedenis. Je bezoekt er de bakermat van zowel het Christendom als het Jodendom. Je vindt hier de Tempelberg, de Klaagmuur, de Rotskoepel en de Heilig Grafkerk. Jeruzalem, de hoofdstad van Israël, ligt slechts op 1 uur rijden van Tel Aviv en is een perfecte aanvulling op het meer hippe aanbod van Tel Aviv. De bewoners zelf hebben het volgende motto hiervoor bedacht: “In Jeruzalem we pray, in Tel Aviv we play”.

 

Het oude Jaffa met klokkentoren en vlooienmarkt

Jaffa is het oudste van de in totaal negen districten van Tel Aviv. Het is het historische havengebied, waaraan de rest van de stad in de loop der tijd is gekoppeld. Hoewel in Jaffa vroeger vooral oudere Israëlieten woonden, is de laatste jaren sprake van een metamorfose. Je mag dan ook gerust een heel dagdeel reserveren om alleen al deze wijk te bezoeken. Een goed vertrekpunt hiervoor is de beroemde centrale klokkentoren in de Yefet straat, de Jaffa clock tower. De kalkstenen toren werd gebouwd van 1900 tot 1903 door sultan Abd al-Hamid. Het is een van de befaamde zeven klokkentorens die in Palestina werden gebouwd tijdens het Ottomaanse bewind. Vandaar uit kun je de oude havenstad bezichtigen, die nog steeds intact is. Je vindt er talloze restaurants en winkeltjes in een zeer authentieke sfeer, de tijd lijkt er te hebben stilgestaan. Vervolgens kun je de Amerikaanse kolonie bezoeken. Deze vind je aan de rand van Jaffa. In 1866 vestigde zich hier een groep van Christenen uit het Amerikaanse Maine in houten huisjes. Later vestigden zich veel Duitsers hier, onder meer vind je er een hotel waar keizer Wilhelm II logeerde. De vlooienmarkt van Jaffa is zeker ook een bezoek waard.

 

Tel Aviv museumstad

Israël heeft, gezien haar bewogen historie, zeer veel musea die zich bezighouden met geschiedenis. Verder zijn er tal van kunstmusea te vinden, veelal ontstaan uit privécollecties. Drie van de grootste musea van het land zijn gevestigd in Tel Aviv. Het meest bekende is het Eretz Israel museum in de wijk Ramat Aviv. Je komt hier meer te weten over de geschiedenis van het land. Dit wordt getoond aan de hand van een aantal permanente exposities aangevuld met wisselende tentoonstellingen. Veel aandacht is er voor etnografie, folklore en voor handarbeid door de eeuwen heen. Je vindt er ook een planetarium. Een ander must see museum is het Tel Aviv Museum of Art. Je vindt er onder meer Europese schilderkunst van de 16e eeuw tot heden. Uiteraard vind je er ook kunst uit Israël zelf. Om wat namen te noemen: David Reeb naast Roy Lichtenstein, Moshe Gershuni naast Pablo Picasso. Een derde museum dat we hier noemen is Beth Hatefutsoth, het Diaspora museum. Je vindt dit museum op de campus van de universiteit van Tel Aviv. Het museum vertelt de complete en bewogen geschiedenis van het Joodse volk. Wie de achtergronden een beetje kent, zal de algehele vrolijkheid in Tel Aviv vervolgens des te meer bewonderen.

 

De parken van Tel Aviv

Wie even helemaal weg wil van het strandleven en het slenteren langs de zeeboulevard maar toch de benen wil strekken, kan een bezoekje brengen aan een van de vele parken in de stad. Tel Aviv is de meest groene stad van het land. We noemden hiervoor al de overeenkomst tussen New York en Tel Aviv en inderdaad heeft ook Tel Aviv zijn eigen Central Park. Hier heet de groene oase midden in de stad park HaYarkon. Het park is 3,5 m2 groot en slingert langs de Yarkon rivier. Het park begint al in de oude havenwijk en herbergt onder meer groene weiden en een meer. Regelmatig vinden hier open air concerten plaats, in het verleden onder meer door bands als Radiohead en Rolling Stones. Een park aan het strand gelegen is het Charles Clore Park dat het decor is voor het einde van de jaarlijkse Tel Aviv Pride Parade. Twee andere parken noemen we hier nog kort: het Meir Park met prachtige vijverpartijen en ten slotte de Dubnow (of Dubnov) tuinen, waar je met name veel jonge families en studenten tegen zult komen. Reis je met een hond, je doet het beest geen groter plezier dan een paar uurtjes doorbrengen in de tuinen van Dubnov.

 

Geschiedenis

De geschiedenis van de stad Tel Aviv gaat minder ver terug dan velen denken, de eerste nederzettingen werden pas rond 1886 gebouwd. Het oude hart daarentegen, de historische haven Jaffa, wordt al in oeroude Egyptische bronnen ten tijde van pharaoh Thutmoses de derde genoemd. Dan hebben we het over het jaar 1440 voor Christus. Opgravingen laten zien dat de eerste bewoners er nog veel eerder waren, rond 7500 voor Christus. Hoe dan ook, Jaffa kent een lange geschiedenis en wordt met regelmaat in de bijbel genoemd. Kruisvaarders in 1099, Richard I in 1191, Ottomanen in 1517 zijn slechts enkele tussenstops in de lange historie. Tel Aviv zelf begon als een kleine nederzetting ten noorden van het eeuwenoude Jaffa, dit onder de naam Neve Zedek. Pas in 1910 dook de naam Tel Aviv op voor enkele wijken, het inwonertal lag toen exact op 100 … De stad groeide gestaag en vanuit Tel Aviv werd in 1948 de onafhankelijke staat Israël uitgeroepen met als hoofdstad Tel Aviv. Hierdoor brak een oorlog uit, waarna 1949 Jeruzalem de rol van hoofdstad overnam. In 1950 werden Tel Aviv en Jaffa samengevoegd. Inmiddels telt de hele agglomeratie rond Tel Aviv bijna 4 miljoen inwoners.

 

Inwoners

De stad Tel Aviv zelf kent zo’n 410.000 inwoners en bijna 4 miljoen inwoners, het tienvoudige dus, in de complete agglomeratie. Daarmee is het de tweede stad van het land, na Jeruzalem. Tel Aviv staat bekend als bijzonder liberaal, de inwoners zijn zeer gastvrij. Dat kan ook bijna niet anders, omdat de stad sinds haar ontstaan in een soort permanente staat van transitie verkeert. De bevolking groeit jaarlijks bijvoorbeeld met 0,5 procent. Het grootste deel van het inwonersbestand, zo’n 90%, wordt gevormd door joden die van over de hele wereld hier naar toe trokken, terwijl moslims en (Arabische) christenen de overige 10% delen. Deze dynamische smeltkroes van culturen, nog eens aangewakkerd door een 24-uurseconomie, bepaalt de sfeer in de stad. Rondleidingen en dergelijke zijn steevast meertalig. Toch is er geen sprake van haast of stress en dat wordt deels veroorzaakt doordat maar liefst eenvijfde van deze metropool bestaat uit groen. Wie de inwoners van de stad wil leren kennen, gaat naar een van deze parken en naar de vlooienmarkt (of: pishpeshuk) in de oude stad van Jaffa. In de vele boetiekjes, kleine cafétjes, pop up bars vind je niet alleen vintage kleren, unieke meubelstukjes en echte “junk”, maar ook de oorspronkelijkheid van de inwoners van Tel Aviv terug.

 

Keuken

Aangezien Tel Aviv een metropool is waar zowel de inwoners als de bezoekers uit veel verschillende culturen komen, zal het niemand verbazen dat je er op veel verschillende wijzen prima kunt eten. Hoewel de nodige restaurants voor Westerse begrippen nogal exotische namen dragen zoals Baba Yaga of Goocha Dizengoff, draagt het grootste deel een ook voor ons begrijpelijke naam. Ha’pizza is een van de betere Italiaanse restaurants in de stad en bij Sushi Bar Bazel krijg je uiteraard sushi. Overigens kent Tel Aviv zo’n 100 sushirestaurants, daar hoef je in Nederland niet naar te zoeken in een van onze grotere steden. Hoe dan ook, het grootste deel van de inwoners van Tel Aviv is Joods en daar is de eetcultuur ook links en rechts op aangepast. De Joodse voedingsregels, de kasjroet, staan bepaalde voedingsmiddelen toe en andere niet. Het voert te ver om dit op deze plek uit de doeken te doen, het beste zoekt u online een kasjroetlijst op met kosjere en dus geoorloofde levensmiddelen. Het is echter in Tel Aviv geen wet van Meden en Perzen en geldt zeker niet voor de niet-Joodse toerist.

 

Vervoer

Airport Ben Gurion is de enige luchthaven in het hele land met internationaal lijnverkeer. Deze belangrijkste luchthaven van het land ligt niet in de hoofdstad Jeruzalem, maar bij Tel Aviv. Ze ligt circa 15 km ten zuidoosten van Tel Aviv en zo’n 50 km van Jeruzalem af. Ook ligt de luchthaven meteen aan de autosnelweg die van de hoofdstad Jeruzalem naar Tel Aviv voert, de bereikbaarheid per vlucht is daarmee prima geregeld. Eenmaal in Israël aangekomen, is busvervoer het meest gebruikte transportmiddel. Tel Aviv centraal station ligt in het zuidelijk deel van de stad. Er zijn busverbindingen tussen alle belangrijke steden in het land. Ook taxi’s worden veel gebruikt en volgen vaak dezelfde routes als de busverbindingen. Van belang: taxi’s rijden ook gewoon tijdens de Joodse sabbath, de overheidsdiensten doen dat niet. Verder rijden er ook treinen. Het Tel Aviv centraal station is het drukste treinstation van het land, de stad kent daarnaast nog 3 andere stations. Let wel: treinen rijden niet op zaterdag en vaak ook niet tijdens vakanties. Vervoer per auto kan problematisch zijn, files zijn aan de orde van de dag.

 

Reisdocumenten

De informatie over verkrijgbaarheid van een visum en dergelijke voor Israël wijzigt regelmatig. Voor de meest actuele gegevens raadpleeg je (online) de consulaire afdeling van de Israëlische ambassade. Hoewel veel mensen dit denken, is een visum voor Israël en dus ook voor een stedentrip naar Tel Aviv (doorgaans) niet nodig. Dat geldt althans voor een maximale verblijfsduur van 90 dagen. Bij aankomst krijg je een gratis zogenoemd bezoekersvisum voor de periode van je verblijf verstrekt. Wel heb je altijd (!) een geldig paspoort of identiteitskaart nodig om je te kunnen legitimeren. Dat geldt ook voor kinderen, de bijschrijving in het paspoort van ouders is sinds 2012 niet meer geldig. Ook minderjarige kinderen hebben een eigen reisdocument nodig. Wil je zeker zijn dat je nergens problemen krijgt wanneer je als enige ouder met minderjarige kinderen op stap gaat, zorg dan voor een toestemmingsformulier van de niet-meereizende ouder. Verplicht is het niet, maar zeker in een wereldstad als Tel Aviv kan het soms handig zijn wanneer je op alle eventuele controles voorbereid bent. Wie het nieuws een beetje volgt, weet dat het in Israël onrustig kan zijn. Informeer dan ook voordat je op stap gaat hoe het op dit moment gesteld is met veiligheidsrisico’s. Voor de diverse regio’s gelden daarbij afzonderlijke adviezen.