Winterberg
     
 

Winterberg

Winterberg is een middelgrote stad in het Duitse Sauerland. Het Sauerland wordt ook wel het land van duizend bergen genoemd en dat is in Winterberg goed zichtbaar. Het is op 670 meter hoogte op een hoogvlakte in het Rothaargebergte gelegen en bestaat, sinds een herindeling in 1975, uit meerdere idyllisch verspreide dorpen. De stad biedt vooral in de winter een heel scala aan activiteiten voor jong en oud. Zo is het onder meer, ten opzichte van Nederland, het dichtstbijzijnde wintersportgebied. Vanaf de Duitse grens is het vaak maar een uurtje of 2 rijden tot je er bent, vanaf Utrecht zo’n 3,5 half uur. Je kunt er vanuit Nederland ook rechtstreeks met de trein naartoe. De stad zelf is een typisch toeristisch trekpleister en is met 13.000 inwoners ongeveer twee keer zo groot als het vergelijkbare Zuid-Limburgse Valkenburg, dat ook in de heuvels verscholen ligt. Er is vooral in de winter, maar ook in de zomer voldoende vertier onder meer omdat het ook een prachtig wandelgebied herbergt. Ook mountainbikers en “gewone” fietsers kunnen er hun hart ophalen. Dat heeft natuurlijk alles te maken met de fraaie ligging. In het gebied rond de berg de Kahle Asten vind je veel natuurlijke meren, maar ook stuwdammen. In de zomer is er dus ook voor watersporters veel te beleven in de bergen rondom Winterberg. Het hoogste punt ligt op 842 meter, het laagste op 414 meter. Toch heeft het Sauerland net als Nederland een gematigd zeeklimaat. Alleen in de winter is het er kouder dan bij ons, hetgeen zorgt voor gemiddeld zo’n 90 sneeuwdagen. Winterberg kent jaarlijks altijd wel enkele weken waarbij de temperatuur niet boven het vriespunt uitkomt. Ook over het aantal zonuren mag niet worden geklaagd: 1650 uur zon zorgen voor een vaak kraakheldere, blauwe lucht boven Winterberg.

Meer info    
     
     

Bezienswaardigheden

Winterberg heeft zich de afgelopen eeuw ontwikkeld tot echt toeristisch centrum. Er is dan ook in de winter én in de zomer genoeg te beleven. Behalve bezoeken aan wintersport-gerelateerde bezienswaardigheden als de St. Georgeschans en de beroemde berg Kahle Asten, kun je er ook in de zomer actief bezig zijn. Rond het bronnengebied van rivier de Ruhr ligt een uitgebreid wandelgebied. Verder loopt het Europese langeafstandswandelpad E1 via Winterberg. Er zijn ook genoeg historische bouwwerken te bewonderen. We noemen de St. Jacobuskerk en de vele vakwerkhuizen in en rondom Winterberg. Ten slotte vind je er ook het West-Duitse Wintersportmuseum.

 

Kahle Asten en het Rothaargebergte

Daar waar het Sauerland de bijnaam “land van duizend bergen” heeft, wordt het Rothaargebergte in het Sauerland ook wel het “dak van Westfalen” genoemd. Het gehele gebied rondom het Rothaargebergte heeft de status van beschermd natuurpark en is verspreid over 2 Duitse deelstaten: Noordrijn-Westfalen en Hessen. Het gebergte vormt het hoogste deel van het Sauerland en kent 800 toppen, waarvan de hoogste 3 qua hoogte nauwelijks voor elkaar onder doen. De Langenberg is het hoogste met 843 meter, maar de Kahle Asten op zo’n 3 kilometer afstand van Winterberg is maar een meter korter: 842 hoog. Boven op de top vind je de Astentoren en die staat garant voor een adembenemend uitzicht. Als het weer meezit, heb je zo’n 160 kilometer vrij zicht. Behalve de toren vind je er een restaurant dat met een kleine 20 kamers ook als hotel dienst doet. Je kunt er verder een klein museum bezoeken, een dependance van het natuurkundig museum van Münster, met wetenswaardigheden over het natuurpark. Wel even opletten: je vindt bij de Kahle Asten soms verwijzingen naar de “Skiliftkarussell Winterberg”. Dat is echter geen Nederlandse carroussel, maar een samenwerkingsverband waaraan ook de pistes en skiliften rond de Kahle Asten meewerken.

 

Skiliftkarussell Winterberg

Winterberg vormt het centrum van het Rothaargebergte en is eveneens het centrum van het wintersportgebied. Behalve skiën kun je er snowboarden, bobsleeën, rodelen, schansspringen en langlaufen. De “skiliftkarussell” is een soort samenwerkingsverband waardoor er een circuit ontstaat van zo’n 28 kilometer aan skipistes. Daarbij is alles opgenomen: van pistes voor gevorderden, maar ook makkelijke pistes. Sleepliften en stoeltjesliften brengen je naar boven en na het afdalen kun je via de “karusell” weer verder. Het is een beetje een vreemde naam, maar onder deze naam is het wel een van de bekendste skigebieden van Duitsland geworden. Je kunt er ook voor andere sporten gebruik van maken. Doe je aan langlaufen, dan wordt de totale lengte van het traject zelfs wel heel erg serieus: er is dan 220 kilometer aan loipes beschikbaar. Dat is de afstand van Maastricht naar Amsterdam die je kunt langlaufen. Ook in de zomer wordt het traject goed benut, maar dan als verbinding voor diverse fiets- en wandelroutes. Je vindt er in het zomerseizoen ook een zomerrodelbaan en met name de sleeplift voor mountainbikers heeft wel wat! Enkele van de aangegeven wandelroutes worden pas als de sneeuw verdwenen is goed toegankelijk voor fietsers en voetgangers.

 

St. Georgeschans en kuurpark met rodelroute, avonturenbrug en minigolf

Een van de meest bekende plekken in heel Winterberg is de St. Georgeschans. Ook deze schans hoort tot de “skiliftkarussell”, maar is ook onder haar eigen naam beroemd genoeg. Op deze plek staat al sinds 1928 een skischans, maar de huidige uitvoering in staal en beton staat er “pas” sinds 1959. Er worden de nodige (internationale) schansspringwedstrijden gehouden, het record staat in 2016 op 90 meter. Ook hier vind je, net als bij de Kahle Asten, een uitkijktoren met panoramarestaurant. Iets dichter bij het stadscentrum gelegen is het kuurpark “In der Helle”. Het park ligt iets ten noorden van het stadscentrum en vormt in de winter een ideaal rodelgebied. Je bent er in een mum van tijd vanaf het treinstation, te voet ben je er vanuit het stadscentrum ook zo. In de zomer kun je er onder meer terecht om een potje minigolf met de hele familie te spelen. Je vindt even verderop ook een zogenoemd bikepark en vanaf 2006 kent Winterberg ook een “panorama Erlebnis Brücke” (vrij vertaald: panorama avonturen brug) die onder meer boven het bikepark hangt. Zes uitzichtplatforms, vijf “doe” elementen over 435 meter lengte bieden vertier voor jong en oud.

 

Apostelen, heksen en het Joods kerkhof

In Winterberg vinden we behalve heel veel natuurschoon ook enkele gebouwen en andere plekken terug die iets met de geschiedenis van de stad te maken hebben en die een bezoek waard zijn. Een daarvan is de St. Jacobuskerk, de kerk die is vernoemd naar de heilige die ook in het stadswapen van Winterberg is opgenomen. Dat is de apostel Jacobus de oudere, schutspatroon van pelgrims. Overigens bestaat dat wapen pas sinds 1911 en is een kopie van een zegel uit de 14e eeuw. Op de plek waar de huidige kerk staat, liggen de roots van het historische Winterberg. De eerste kerk stond er in 1376 maar die werd door brand verwoest. De huidige kerk staat er, in een iets andere vorm, sinds 1791. Elk jaar vindt er ter ere van St. Jacobus ook een veldprocessie plaats in Winterberg. Minder feestelijk waren de heksenvervolgingen en -verbrandingen die in Winterberg plaatsvonden van 1523 tot 1728. Pas in 1993 werden de uiteraard onschuldige slachtoffers gerehabiliteerd middels een gedenkteken in het stadhuis. Een ander religieuze plek met een aparte sfeer is het oude Joodse kerkhof in het oostelijk deel van Winterberg. Sinds 2010 is het kerkhof een beschermde gedenkplaats.

 

Vakwerkhuizen

Iets dat je ook in Nederlands Zuid-Limburg ziet, zijn de vakwerkhuizen. Het is een zeer bijzondere wijze van bouwen, waarbij een constructie van hout met leem opgevuld wordt. Spijkers en schroeven vind je maar mondjesmaat in een vakwerkhuis. Wie denkt dat het woord “vak”werk komt van vakmanschap of misschien van het vakjespatroon, heeft het mis. Het woord stamt af van “vach” dat zoveel betekent als vlechtwerk. Vlechtwerkhuis zou dan ook een betere naam zijn geweest. Veel van deze huizen zie je tijdens een wandeling door het centrum. De Hauptstrasse, de Hellenstrasse, Kirchenstrasse en de Markstrasse bieden fraaie voorbeelden van deze oude bouwstijl. In tegenstelling tot de sobere Nederlandse variant, zijn de Duitse vakwerkhuizen vaak fraai beschilderd en versierd met ornamenten. Wie echter denkt dat hij in Winterberg in een soort oubollige kermisstad terechtkomt, heeft het mis. Vooral de laatste 10 jaar is de stad stevig aan het moderniseren geslagen. In 2016/2017 is de stadsrenovatie afgerond. Niet alleen is er het nodige gesloopt en bijgebouwd, ook het verkeerswegennet is nu aangepast aan de moderne behoeften. De stad heeft dit gedaan om niet meer volledig van het toerisme afhankelijk te zijn maar ook op andere gebieden te kunnen groeien.

 

West-Duits wintersportmuseum, Oktoberfeest én kerstmarkt

Wintersport is anno 2017 een hypermoderne sport. State of the art snowboards, slimme ski’s en hippe outfits zijn zo’n beetje standaard. Dat was niet altijd zo. Wie iets te weten wil komen over hoe je vroeger de winter doorkwam, kan eens het West-Duits Wintersportmuseum in Winterberg bezoeken. Grappig is bijvoorbeeld om de geschiedenis van de ski te zien, die werden ooit met het handje uit het hout gesneden. Als je geluk hebt, kun je zelfs meedoen aan een workshop om zelf hout te bewerken. Het museum is altijd in het weekeinde geopend, maar je kunt ook een afspraak maken. Overigens kun je er ook een hapje eten in de bistro. Nu we dan toch al met typisch Duitse zaken bezig zijn: ook Winterberg kent een Oktoberfeest én een kerstmarkt. Het oktoberfeest vindt hier traditiegetrouw ook echt in oktober plaats en de eerste kerstmarkt vindt in de eerste week van december plaats in het stadsdeel Niedersfeld. Gedurende de maand december vinden er behoorlijk wat kerstactiviteiten plaats, check maar eens de agenda op www.winterberg.de. Zo zijn er kerstconcerten, een fakkeltocht en een heus kerstdorp. Ben je op 6 december in de stad: ze vieren er ook sinterklaas (St. Nikolaus). Die komt uiteraard niet aan per boot, maar … per koets over de sneeuw.

 

Geschiedenis

Hoewel Winterberg vooral bekend is om zijn sportieve activiteiten, kent de qua omvang bescheiden stad toch een behoorlijke geschiedenis. Die beslaat al met al zo’n 700 jaar. Die historie begint zo in het begin van de dertiende eeuw. Ergens rond 1225 wordt er een eerste kerk gebouwd. Enkele tientallen jaren later wordt gestart met de bouw van een klooster in de buurt, waarbij ook de nederzetting rond de kerk wordt uitgebreid. In 1240 krijgt Winterberg haar stadsrechten. Ten tijde van de kring van de Hansesteden was Winterberg een Hansestad. Dat werd veroorzaakt door het feit dat Winterberg ligt op het kruispunt van enerzijds de route Keulen-Kassel en anderzijds de weg van (het Duitse!) Soest naar Frankfurt. Hierdoor bloeit de handel behoorlijk op in Winterberg. Door de nodige schermutselingen (onder andere een oorlog tegen “Holland” (1672-1675) en de pest woonden er in 1685 echter nog precies 94 mensen in de stad. Pas na het einde van de oorlog tegen de troepen van Napoleon in 1815 gaat het weer bergopwaarts. Ergens rond 1910 verzinnen enkele inwoners van Winterberg het plaatselijke vervoer per ski’s. Dat leidt uiteindelijk tot de huidige welvaart in Winterberg.

 

Inwoners

Winterberg is internationaal bekend van de wereldkampioenschappen bobsleeën en rodelen. Verder is het een van de bekendste Duitse wintersportgebieden. Zeer veel toeristen bezoeken daarom Winterberg. Al in 1960 waren er in het wintersportseizoen tien keer meer toeristen dan inwoners. Vanaf de jaren 90 van de vorige eeuw bezoeken jaarlijks zo’n miljoen toeristen, in 2016 zelfs 2 miljoen mensen het stadje met 13.000 inwoners. Dat brengt welvaart, maar niet iedere bewoner is blij met zo’n lawine aan volk. Ook is de gemiddelde Duitser gehecht aan enige rust en regelmaat. Als je daar een beetje rekening mee houdt, blijkt dat de mensen van Winterberg helemaal niet zo stug zijn als sommige Nederlanders beweren. Wie Duits spreekt, heeft een streepje voor maar Nederlands verstaan (en spreken) ze in Winterberg meestal ook wel. De bevolking is voor het overgrote deel katholiek en ook hier ligt een vergelijking met de Zuid-Limburgers voor de hand. Beiden kunnen een feestje wel waarderen, in Winterberg kun je in de zomer bijvoorbeeld eens het Winterberger Schützenfest bezoeken. Overigens zijn ook hier, net als overal ter wereld, hotels en restaurants te vinden die door Nederlandse ondernemers worden uitgebaat. Maar de gezelligste avonden maak je toch mee als je te midden van de mensen uit Winterberg doorzakt, eventueel bij de après-ski.

 

Keuken

De meeste Nederlandse bezoekers van Winterberg kennen de traditioneel stevige Duitse keuken wel, met aardappelen, zuurkool en veel vlees. Net zoals elke Duitse stad wel eigen specialiteiten kent, heeft ook Winterberg enkele eigen gerechten op het menu staan. We noemen er drie. De “Knochenwurst” (bottenworst) is een soort van gevulde varkensrookworst. Wel even opletten, de stukjes varkensrib in de worst moet je niet eten! Verder heb je er de ”Kartoffelbraten”, een gerecht van in open vuur gepofte aardappelen. Op nr. 1 staat echter … de spekpannekoek. Eieren maken onderdeel uit van veel Winterberger gerechten, zo vaak zelfs dat de inwoners de bijnaam “äggerfriäter” (eiervreters) kregen. Veel restaurants in Winterberg zijn gekoppeld aan een hotel. Ook zijn er enkele restaurants met een adembenemend uitzicht. In het kuurpark vind je enkele gezellige “Weinstuben” voor als je eens geen après-ski pils wil. Een restaurant dat met regelmaat op TV te zien was vind je in Hotel Liebesglück en het restaurant Astenblick. Zo kunnen we nog wel even doorgaan. Hoe dan ook, de stad kent rond de 700 etablissementen en de helft van de inwoners werkt in de toeristische sector. De kans dat je er geen restaurant vindt waar je enthousiast van wordt is bijzonder klein in Winterberg.

 

Vervoer

Per auto of bus is Winterberg te bereiken via de “Bundesstrassen” B236 en B480. Andere belangrijke toegangswegen zijn de “Landesstrassen” L540 (richting Kahle Asten), L542, L640 en L742. Houd er rekening mee dat in Duitsland sneeuwkettingen verplicht zijn (hoewel er in de zomer niet naar gevraagd zal worden uiteraard). Winterberg is per trein prima te bereiken ook vanuit Nederland. In de stad zelf rijden er stadsbussen en ook enkele regionale buslijnen tref je er aan. Kijk ook eens op meinfernbus.de als je met de bus naar Winterberg wil. Wil je per vliegtuig reizen dan kan dat, maar heel erg logisch is dat niet. De 2 grootste vliegvelden liggen elk op zo’n 150 kilometer afstand (Frankfurt en Keulen). Vliegveld Dortmund ligt ietsje dichterbij, op zo’n 110 kilometer afstand en dan zijn er nog 2 regionale vliegveldjes: Meschede-Schüren en Paderborn. Als je inchecktijden en reistijden meerekent, zal het vaak zo zijn dat je vanuit Nederland sneller per trein of met de auto in Winterberg bent dan met het vliegtuig. Twijfel je of er wel sneeuw ligt wanneer je naar Winterberg reist? Mocht het een keer tegenvallen met de sneeuwval, er zijn 37 kunstmatig besneeuwde pistes en 260 sneeuwkanonnen in Winterberg. Pak die sneeuwkettingen dus maar in.

 

13 Reis documenten

Reis je vanuit Nederland naar Winterberg en heb je de Nederlandse nationaliteit, dan is geen visum nodig. Wel heb je een geldig paspoort of identiteitskaart nodig om je te kunnen legitimeren. Dat geldt ook voor kinderen, de zogenoemde bijschrijving in het paspoort van de ouders is sinds 2012 niet meer geldig. Wil je een huisdier of hulphond meenemen, dan gelden er speciale regels. Het dier heeft een EU-dierenpaspoort nodig en moet naast de normale vaccinaties speciaal tegen hondsdolheid zijn ingeënt. Verder moet het dier een chip hebben, een tatoeage is sinds 2011 niet meer toegestaan. Ten slotte: een hond jonger dan 3 maanden mag de grens niet over en ook bepaalde hondenrassen mogen er niet langer dan 4 weken verblijven. Ga je vaker op reis, dan is een doorlopende reisverzekering zeker aan te raden. Maak thuis een kopie van je paspoort en schrijf daar ook de telefoonnummers op van je verzekering en banken, om in geval van diefstal, je pasjes te kunnen blokkeren. Houd dit papier veilig en apart van je echte paspoort en pasjes. Er is een “Polizeiwache” en een brandweerpost in Winterberg. Ook in Winterberg zijn de standaardnummers in gebruik: 110 politie en 112 brandweer en noodgevallen. 116 117 bel je wanneer de onmiddellijk een dokter nodig hebt.